Sentence to think about :  
Ludzie maj niezwyk potrzeb szukania diaba w innych, eby nie musie dostrzega go w sobie samych.
   Javier Cercas

Naboestwa bizantyjskie

Liturgie odbywaj si w kaplicy domowej Kolegium OO.Jezuitw, ul. Rakowiecka 61. Wejcie od ul. w. Andrzeja Boboli.


Materiay do wykadw
Sakramentologia w Collegium Bobolanum Teologia ekumeniczna w Collegium Bobolanum Wykady na Ukraiskim Uniwersytecie Katolickim we Lwowie Wyk�ady na Ukrai�skim Uniwersytecie Katolickim we Lwowie Wyk�ady w Kolegium Filozoficzno-Teologicznym Polskiej Prowincji Dominikan�w Wyk�ady w Wy�szym Seminarium Duchownym Towarzystwa Chrystusowego dla Polonii Zagranicznej

Preferencje

 Count of members 159 members


Users online

( nobody )

Licznik

   visitors

   visitors online


gyslogo.gifTeologia ekumeniczna w Collegium Bobolanum - Zarys wyk�adu z teologii ekumenicznej

Marek Blaza SJ

 

Szkic wyk�ad�w z teologii ekumenicznej

na rok akademicki 2020/2021

I. Explicatio terminorum – wyja�nienie poj��

1. Wyja�nienie nazwy przedmiotu.

·Teologia ekumeniczna:

-teologia jako Bogos�owie (θεολογια = богословие),

-ekumenizm, ekumena (οικουμένη) – termin geograficzny:

ØST: LXX Ps 19,9; 9,9; 67,5; 96,13; 98,9; Iz 13,14. 23; 62,4.

ØMt 24,14: „A ta Ewangelia o kr�lestwie b�dzie g�oszona po ca�ej ziemi (ἐν ὅλῃ τῇ οἰκουμένῃ) na �wiadectwo wszystkim narodom. I wtedy nadejdzie koniec”.

Ø�k 2,1: „W owym czasie wysz�o rozporz�dzenie cezara Augusta, �eby przeprowadzi� spis ludno�ci w ca�ym �wiecie (πᾶσαν τὴν οἰκουμένην)”.

Ø�k 4,5: „W�wczas powi�d� [diabe� Jezusa] w g�r�, pokaza� Mu w jednej chwili wszystkie kr�lestwa �wiata (πάσας τὰς βασιλείας τῆς οἰκουμένης)”

ØDz 17,6: „[�ydzi] wlekli wi�c Jazona i niekt�rych braci politarch�w, krzycz�c: ‘Ludzie, kt�rzy podburzaj� ca�y �wiat (τὴν οἰκουμένην), przyszli te� tutaj’”

ØHbr 2,5: „Nie anio�om bowiem podda� [B�g] przysz�y �wiat (τὴν οἰκουμένην), o kt�rym m�wimy”.

·rozr�nienie pomi�dzy terminem „ekumeniczny” i „katolicki”.

·Teologia por�wnawcza

·Teologia orientalna (wschodnia)

·Teologia ireniczna

·Proksemika (proxemics) – nauka, kt�rej celem jest odbudowanie poczucia blisko�ci (proximity) istot zwanych rozumnymi obdarzonych zdolno�ci� rozumienia, przyja�ni i �yczliwo�ci.

2. Pr�ba zdefiniowania teologii ekumenicznej:

- Dekret o Ekumenizmie Unitatis Redintegratio, nr 4: „Przez ‘ruch ekumeniczny’ rozumie si� dzia�ania i przedsi�wzi�cia podejmowane i stosowane do r�nych potrzeb Ko�cio�a i warunk�w chwili, ustanawiane w celu wspierania jedno�ci chrze�cijan, jak na przyk�ad usuni�cia s��w, opinii i czyn�w, kt�re w �wietle sprawiedliwo�ci i prawdy nie odpowiada�yby sytuacji od��czonych braci i z tej przyczyny utrudnia�y wzajemne stosunki z nimi; nast�pnie ‘dialog’ podj�ty mi�dzy bieg�ymi i odpowiednio wykszta�conymi ekspertami, prowadzony na zorganizowanych w duchu religijnym spotkaniach chrze�cijan z r�nych Ko�cio��w lub Wsp�lnot; podczas owego dialogu ka�dy wyja�nia g��biej nauk� swej Wsp�lnoty i przejrzy�cie przedstawia jej szczeg�lne znamiona. Przez taki bowiem dialog wszyscy uzyskuj� bli�sze prawdy poznanie nauki i �ycia obu Wsp�lnot oraz sprawiedliwsz� ich ocen�; wtedy te� te Wsp�lnoty �ci�lej wsp�pracuj� we wszystkich zadaniach, kt�rych dla wsp�lnego dobra wymaga od ka�dego chrze�cija�skie sumienie, i gdzie si� tylko godzi, zbieraj� si� na jednomy�ln� modlitw�”.

- definicja teologii ekumenicznej Josa Vercruysse’a SJ: ruch w kierunku pojednania w Ko�cio�ach chrze�cija�skich, aby mog�y dawa� bardziej wiarygodne �wiadectwo pojednania w �wiecie.

- teologia ekumeniczna – dzia� teologii, �ci�le zwi�zany zw�aszcza z teologi� dogmatyczn�, kt�ry za cel stawia sobie znalezienie takiego wsp�lnego stanowiska teologicznego pomi�dzy wyznaniami chrze�cija�skimi, kt�re b�dzie mog�o doprowadzi� do widzialnej jedno�ci wszystkich chrze�cijan, stanowi�cej wol� Chrystusa: „aby stanowili jedno” (por. J 17,21).

- teologia ekumeniczna a dialog mi�dzyreligijny i dialog z ateizmem i agnostycyzmem.

3. Rola i znaczenie oraz rodzaje ekumenizmu w teologii:

-IV Oficjalny Raport Wsp�lnej Grupy Roboczej Watykan-Genewa (1975):

„Dzia�alno�� na rzecz jedno�ci Ko�cio�a jest �yciow� i nieuchronn� konieczno�ci�. To nie jest zbytek, bez kt�rego mo�na by si� obej��, ani zadanie, kt�re mo�na powierzy� specjalistom, lecz raczej istotny wymiar �ycia Ko�cio�a na wszystkich p�aszczyznach oraz �ycia samych chrze�cijan”.

-Jan Pawe� II z okazji 25. rocznicy powstania Sekretariatu dla Jedno�ci Chrze�cijan (28 VI 1985 r.):

„Pragn� zapewni�, �e Ko�ci� Katolicki anga�uje si� w ruch ekumeniczny z niezachwian� stanowczo�ci� i �e chce w nim uczestniczy�, czyni�c wszystko, co le�y w jego mo�liwo�ciach. Dla mnie, Biskupa Rzymu, jest to jedna z priorytetowych spraw duszpasterstwa”.

- Katechizm Ko�cio�a Katolickiego, nry 816-822.

- Jan Pawe� II, encyklika Ut unum sint, nr 3: „Od czasu Soboru Watyka�skiego II Ko�ci� katolicki wszed� nieodwo�alnie na drog� ekumenicznych poszukiwa�, ws�uchuj�c si� w g�os Ducha Pa�skiego, kt�ry uczy go uwa�nie odczytywa� ‘znaki czasu’”.

- Jan Pawe� II, encyklika Ut unum sint, nr 98: „Czy� mo�na g�osi� Ewangeli� pojednania, nie d���c zarazem czynnie do pojednania chrze�cijan? To prawda, �e Ko�ci�, przynaglany przez Ducha �wi�tego i mocny obietnic�, i� nic nie zdo�a go zwyci�y�, g�osi� i nadal g�osi Ewangeli� wszystkim narodom, ale jest te� prawd�, �e musi zmaga� si� z trudno�ciami wynikaj�cymi z podzia��w. Czy� niewierz�cy, stykaj�c si� z misjonarzami, kt�rzy nie zgadzaj� si� ze sob� nawzajem, cho� wszyscy powo�uj� si� na Chrystusa, b�d� umieli przyj�� prawdziwe or�dzie? Czy nie pomy�l�, �e Ewangelia, cho� jest przedstawiana jako podstawowe prawo mi�o�ci, stanowi raczej przyczyn� podzia�u?

- ekumenizm duchowy, naukowy i praktyczny.

4. Metody teologii ekumenicznej:

- historyczno-dogmatyczna,

- analityczna,

- syntetyczna,

- ireniczna,

- por�wnawcza,

- ekumenizm a uniformizm, fundamentalizm i ekskluzywizm.

- ekumenizm a fa�szywy irenizm, relatywizm i indyferentyzm.

5. Poj�cie artyku�u wiary, dogmatu, theologoumenonu, adiafor�w i hierarchii prawd.

·Articulus fidei est quaedam perceptio divinae veritatis tendens in ipsam – artyku� wiary jest pewn� percepcj� prawdy Bo�ej, d���cej do niej samej.

·Dogmat i jego definicja w teologii katolickiej (K.Rahner SJ): zdanie, kt�re jest przedmiotem fides divina et catholica i og�oszone zosta�o moc� zwyczajnego Urz�du Nauczycielskiego albo papieskiej b�d� soborowej definicji jako objawione przez Boga, jednocze�nie daj�c do zrozumienia, �e jego zaprzeczenie jest herezj�.

·Dogmat i jego definicja w teologii prawos�awnej – prawda objawiona przez Boga, co jest po�wiadczone przez Pismo �wi�te, zdefiniowana – przy asystencji Ducha �wi�tego – przez sob�r powszechny, przyj�ta zgodnie przez Ko�ci� jako ca�o�� ku liturgicznemu �yciu Ko�cio�a.

·Dogmat i jego definicja w teologii ewangelickiej: wyznanie wiary Ko�cio�a w konkretnej chwili historycznej. Dogmat mo�e i powinien by� poddawany ci�g�ej reinterpretacji.

·Theologoumenon – niewi���ce twierdzenie teologiczne, kt�re nie ma jasnych podstaw ani w Pi�mie �wi�tym, ani w dogmatycznym nauczaniu Urz�du Nauczycielskiego Ko�cio�a. Jego przybli�one odpowiedniki w teologii katolickiej: propositio theologicae certa (nauka pewna) i propositio communis et certa in theologia (zdanie og�lne i pewne w teologii).

·Adiafora (gr. ἀδιάφορα– rzeczy oboj�tne, rzeczy nieistotne; od διάφορος – przewy�szaj�cy, wy�szy; r�ny, r�nego rodzaju) – w teologii reformacyjnej okre�lenie stosowane w odniesieniu do tego, co jest drugorz�dne dla wiary, np. porz�dek ko�cielny, organizacja nabo�e�stw, ale te� sformu�owania – w odr�nieniu od istoty – artyku��w wiary.

·Hierarchia prawd:

-definicja hierarchii prawd: hermeneutyczno-kryteriologiczna zasada porz�dkuj�ca tre�ci wiary wed�ug ich zwi�zku z fundamentem wiary chrze�cija�skiej. Znaczenie tre�ci wiary r�ni si� w zale�no�ci od blisko�ci ich tre�ci z fundamentem trynitarno-chrystologicznym.

-Dekret o Ekumenizmie 11: „[Teologowie katoliccy] por�wnuj�c doktryny, niech pami�taj� o istnieniu porz�dku czy „hierarchii” prawd nauki katolickiej, poniewa� r�ny jest ich zwi�zek z fundamentami wiary chrze�cija�skiej”.

-Dyrektorium Ekumeniczne 75, 176,

-Papieska Rada do spraw Jedno�ci Chrze�cijan, Ekumeniczny wymiar formacji pastoralnej, 12,

-Jan Pawe� II, Ut unum sint, 37,

-Maksyma �w. Augustyna lub �w. Wincentego z Lerynu (V w.), lub Rupertusa Meldeniusa (XVII w.): In necessariis unitas, in dubiis libertas, in omnibus caritas.

6. Stopnie uzgodnie� w dialogach ekumenicznych.

·Konwergencja – zbli�enie stanowisk. Dywergencja – rozbie�no�� stanowisk

·Deklaracja uzgodniona (agreed statement) – zgodno�� w jednym konkretnym punkcie, nie wykluczaj�ca powa�nych rozbie�no�ci w innych punktach.

·Konsens, pe�na zgodno�� (full agreement) – zgodno�� w istotnych punktach albo ca�kowite porozumienie co do tre�ci, ale nie co do u�ytej terminologii.

·Istotna (substancjalna) zgodno�� (essential agreement) – termin u�yty w dialogu katolicko-anglika�skim w kontek�cie wsp�lnego uzgodnienia nt. Eucharystii.

7. U�ci�lenie niekt�rych rzeczywisto�ci eklezjalnych.

·Ko�ci� katolicki

·Ko�ci� Katolicki

·Ko�ci� Rzymskokatolicki

·Katolickie Ko�cio�y Wschodnie

·Ko�cio�y sui iuris

·Ko�cio�y autokefaliczne

·Wsp�lnoty ko�cielne wyros�e z Reformacji

·Wsp�lnoty ko�cielne ewangelickie, ewangeliczne, ewangelikalne.

·Ko�cio�y sakramentalne.

II.Historia podzia�u chrze�cija�stwa i ruchu ekumenicznego

1.Ko�cio�y i Wsp�lnoty ko�cielne.

  • Staro�ytne Ko�cio�y Wschodnie, ortodoksyjne Ko�cio�y orientalne, Ko�cio�y „staroprawos�awne”:

- Asyryjski Ko�ci� Wschodu oraz Staro�ytny Apostolski i Katolicki Ko�ci� Wschodu – tradycja wschodniosyryjska zwana inaczej nestoria�ska

-Ko�cio�y przedchalcedo�skie lub niechalcedo�skie (tzw. monofizyckie):

ØSyryjski Ko�ci� Ortodoksyjny zwany inaczej Ko�ci� Syryjsko-Jakobicki (tradycja antioche�sko-jakobicka),

ØSyro-Malankarski Ko�ci� Ortodoksyjny (tradycja jakobicka),

ØKoptyjski Ko�ci� Ortodoksyjny (tradycja aleksandryjska),

ØEtiopski Ko�ci� Ortodoksyjny (tradycja aleksandryjska),

ØOrmia�ski Ko�ci� Apostolski (tradycja ormia�ska).

● Ko�cio�y prawos�awne (tradycja antioche�ska), Ko�cio�y melchickie (cesarskie),

Ko�cio�y autokefalie:

-Jego �wi�tobliwo�� Arcybiskup Konstantynopola, Nowego Rzymu i Patriarcha ekumeniczny

-Wielce B�ogos�awiony Papie� i Patriarcha Wielkiego Miasta Aleksandrii, Libii, Etiopii, ca�ego Egiptu i ca�ej Afryki, Ojciec ojc�w, Pasterz pasterzy, Trzynasty Aposto� i S�dzia �wiata

-Wielce B�ogos�awiony Patriarcha Wielkiej Antiochii, Syrii, Cylicji, Mezopotamiii ca�ego Wschodu

-Wielce B�ogos�awiony Patriarcha �wi�tego Miasta Jerozolimy i ca�ej Palestyny

-Jego �wi�tobliwo�� Patriarcha Moskiewski i ca�ej Rusi

-Jego �wi�tobliwo��, Wielce B�ogos�awiony Katolikos-Patriarcha ca�ej Gruzji, Arcybiskup Mcchety i Tbilisi

-Jego �wi�tobliwo�� Patriarcha Serbski, Arcybiskup Peczski, Metropolita Belgradzko-Kar�owacki

-Wielce B�ogos�awiony Arcybiskup Bukaresztu, Metropolita Ungro-Wo�oski, Namiestnik Cezarei Kapadockiej i Patriarcha ca�ej Rumunii

-Jego �wi�tobliwo�� Patriarcha Bu�garski

-Wielce B�ogos�awiony Arcybiskup Nowej Justyniany i ca�ego Cypru

-Wielce B�ogos�awiony Arcybiskup Aten i ca�ej Grecji

-Wielce B�ogos�awiony Arcybiskup Tirany i Durres i ca�ej Albanii

-Wielce B�ogos�awiony Metropolita Warszawski i ca�ej Polski

-Wielce B�ogos�awiony Arcybiskup Preszowski, Metropolita Pragi i ziem czeskichi S�owacji

-Wielce B�ogos�awiony Metropolita Kijowski i ca�ej Ukrainy (autokefalia nadana przez Patriarchat Konstantynopola, nieuznawana przez Patriarchat Moskiewski)

-Wielce B�ogos�awiony Arcybiskup Waszyngtonu, Metropolita ca�ej Ameryki i Kanady (autokefalia nadana przez Patriarchat Moskiewski, nieuznawana przez Patriarchat Konstantynopola)

Ko�cio�y autonomiczne:

-Najprzewielebniejszy Arcybiskup Synajski i Raify

-Najprzewielebniejszy Arcybiskup Karelski i ca�ej Finlandii

-Najprzewielebniejszy Arcybiskup Tokio i ca�ej Japonii

● Ko�ci� Rzymskokatolicki,

● Katolickie Ko�cio�y Wschodnie:

-Ko�cio�y tradycji bizantyjskiej:

ØII Sob�r Lyo�ski (1274),

ØSob�r Ferraro-Florencki (1438-1439),

ØKo�ci� Italo-Alba�ski (1564),

ØUnia Brzeska (1596) – Ukrai�ski Ko�ci� Greckokatolicki i Bia�oruski Ko�ci� Greckokatolicki,

ØGreckokatolicki Ko�ci� Kri�evci (1611),

ØUnia U�horodzka (1646) – Greckokatolicki Ko�ci� Rute�ski (Rusi�ski), W�gierski Ko�ci� Greckokatolicki,

ØUnia Rumu�ska w Siedmiogrodzie (1700) – Rumu�ski Ko�ci� Zjednoczony z Rzymem,

ØUnia melchit�w w Bejrucie i Baalbeek (1701) – Grecko-Melchicki Patriarchat Antiochii,

ØBu�garski Ko�ci� Greckokatolicki (1861),

ØS�owacki Ko�ci� Greckokatolicki (po�owa XIX w.),

ØGrecki Ko�ci� Greckokatolicki (II po�. XIX w.),

ØGruzi�ski Ko�ci� Greckokatolicki (1905),

ØRosyjski Ko�ci� Greckokatolicki,

ØAlba�ski Ko�ci� Greckokatolicki,

-Chaldejski Ko�ci� Katolicki (1845) – tradycja nestoria�ska,

-Syro-Malabarski Ko�ci� Katolicki (prze�om XV/XVI w.) – tradycja �w. Tomasza,

-Syryjski Ko�ci� Katolicki (XVII w.) – tradycja jakobicka,

-Ormia�ski Ko�ci� Katolicki (1635) – tradycja ormia�ska,

-Etiopski Ko�ci� Katolicki (XVII w.) – tradycja aleksandryjska,

-Koptyjski Ko�ci� Katolicki (XVIII w.) – tradycja aleksandryjska,

-Syro-Malankarski Ko�ci� Katolicki (pocz. XX w.) – tradycja antioche�ska,

-Ko�ci� Maronicki – jedyny Ko�ci� wschodni, kt�ry nigdy nie zerwa� jedno�ci z Rzymem,

● Ko�ci� Waldens�w,

● Czeski Ko�ci� Husycki,

● Wsp�lnoty ko�cielne Pierwszej Reformacji:

-Ko�ci� Ewangelicko-Augsburski,

-Ko�ci� Ewangelicki wed�ug S�owa Bo�ego Reformowany, (Ko�ci� Ewangelicko-Reformowany),

● Ko�ci� unitaria�ski,

● Wsp�lnota anglika�ska – The Anglican Communion (The High Church – nurt katolicyzuj�cy, w tym anglokatolicyzm, The Low Church – nurt ewangelicki, The Broad Church – liberalny, tzw. latitudynarianie),

● staroobrz�dowcy:

- bezpopowcy,

- popowcy,

● Wsp�lnoty ko�cielne Drugiej Reformacji:

-Ko�cio�y prezbiteria�skie,

-Mennonici,

-Ko�cio�y baptystyczne,

-Kwakrzy,

-Ko�cio�y Ewangelicko-Metodystyczne,

-Hernhuci

● Wsp�lnoty ko�cielne Trzeciej Reformacji:

-Ko�cio�y zielono�wi�tkowe,

-Ko�cio�y adwentystyczne,

-Ko�cio�y wolne: Ko�cio�y Chrystusa, Ko�cio�y braterskie, Ko�cio�y lokalne, ruch nowoapostolski, sztundy�ci.

● Czwarta Reformacja: Wsp�lnoty ko�cielne bezwyznaniowe/nie wyznaniowe/ponadwyznaniowe (non-denominational church); the Fellowship of Affirming Ministries, a trans-denominational coalition of Christian churches who "desire to celebrate and proclaim the radically inclusive love of Jesus Christ" (za�o�ona w 2000 r.) – Presiding Bishop: Yvette A. Flunder (nale�y do tej Wsp�lnoty m.in. William J. Barber II).

● Ko�cio�y starokatolickie:

-Ko�ci� za�o�ycielski: Ko�ci� Rzymskokatolicki Starobiskupiego Kleru (De Roomsch-Katholieke Kerk der Oud-Bischoppelijke Clerezie),

-Druga generacja: Ko�cio�y starokatolickie powsta�e po I Soborze Watyka�skim (1870),

-Trzecia generacja: Ko�cio�y narodowe: Polski Narodowy Ko�ci� Katolicki, Ko�ci� Polskokatolicki, Ko�ci� Starokatolicki w Rzeczypospolitej Polskiej, Katolicki Ko�ci� Narodowy w Polsce, Czechos�owacki Ko�ci� Husycki.

-Czwarta generacja: Reformowany Ko�ci� Katolicki w Polsce (Ecumenical Catholic Communion in Europe)

● Ko�cio�y mariawickie:

-Ko�ci� Starokatolicki Mariawit�w,

-Ko�ci� Katolicki Mariawit�w.

● Tradycjonalizm w Ko�ciele rzymskokatolickim: np. Bractwo �w. Piotra (FSSP), Instytut Dobrego Pasterza (IBP), Apostolska administratura personalna �wi�tego Jana Marii Vianneya (AAP-SJMV) z siedzib� w Campos (Brazylia)

● Bractwo Kap�a�skie �w. Piusa X (tzw. lefebry�ci) (FSSPX):

- o�wiadczenie abpa Marcela Lefebvre’a (21 listopad 1974): „Odrzucamy (...) i zawsze odrzucali�my wierno�� Rzymowi tendencji neomodernistycznych i neoprotestanckich, kt�re jasno dosz�y do g�osu na II Soborze Watyka�skim, oraz w reformach posoborowych. (...) �aden autorytet, nawet najwy�szy w hierarchii, nie mo�e nas zmusi� do wyrzeczenia si� lub uszczuplenia naszej wiary, tak jak od dziewi�tnastu stuleci jest ona formu�owana i g�oszona przez Nauczycielski Urz�d Ko�cio�a.”

- list otwarty abpa Marcela Lefebvre’a i bpa de Castro Mayera do papie�a Jana Paw�a II (21 listopada 1983): (...) Pozwalamy sobie do��czy� do tego listu wykaz g��wnych b��d�w, b�d�cych przyczyn� owej tragicznej sytuacji, kt�re to b��dy zosta�y ju� zreszt� pot�pione przez poprzednik�w Waszej �wi�tobliwo�ci. Oto lista, kt�ra jednak nie jest wyczerpuj�ca: (1) Latitudynarystyczna i ekumeniczna koncepcja Ko�cio�a podzielonego w wierze, pot�piona w szczeg�lno�ci przez Syllabus, nr 18; (2) Kolegialna i demokratyczna orientacja Ko�cio�a, pot�piona w szczeg�lno�ci przez Sob�r Watyka�ski I (DS 3055); (3) Fa�szywa koncepcja naturalnych praw cz�owieka jasno wyra�ona w Deklaracji o wolno�ci religijnej, pot�piona w szczeg�lno�ci przez encykliki Quanta cura (Pius IX) i Libertas praestantissimum (Leon XIII); B��dna koncepcja w�adzy papieskiej (DS 3115); (4) Protestancka koncepcja naj�wi�tszej ofiary Mszy �w. oraz sakrament�w pot�piona przez Sob�r trydencki (sesja XXII); (5) I wreszcie, generalnie rzecz bior�c, swobodne rozprzestrzenianie si� herezji, czego znakiem jest zniesienie �wi�tego Oficjum. (...) �w. Robert Bellarmin twierdzi�, wyra�aj�c og�ln� zasad� moraln�, �e powinno si� stawia� op�r papie�owi, kt�rego dzia�alno�� jest szkodliwa dla dusz (De Rom. Pontif. 1.2, c.29). Wo�amy zatem na alarm, by przyj�� Waszej �wi�tobliwo�ci na pomoc, wo�amy, coraz gwa�towniej, z powodu b��d�w, by nie rzec herezji zawartych w nowym Kodeksie Prawa Kanonicznego, oraz z powodu ceremonii i przem�wie� z okazji pi��setnej rocznicy urodzin Lutra. Miara si� przebra�a. Niech B�g raczy dopom�c Waszej �wi�tobliwo�ci”.

- wyznanie wiary emerytowanego bpa Salvadora Lazo (24 maja 1998): „Jestem oddany wiecznemu Rzymowi, Rzymowi �wi�tych Piotra i Paw�a. Nie mog� wspiera� Rzymu maso�skiego”.

● sedeprywacjonizm - (teoriaCassiciacum lub sedewakantyzm formalno-materialny) - opinia teologiczna zak�adaj�ca utracenie w okresie Soboru Watyka�skiego II przez biskup�w i papie�a w�adzy jurysdykcyjnej z powodu zaistnienia u nich formalnej herezji, wyra�aj�cej si� w popieraniu i propagowaniu modernizmu. Utrata nast�puje moc� samego faktu (ipso facto) pope�niania notorycznie akt�w heretyckich i pozbawia posiadacza w�adzy jurysdykcyjnej (formalnego aspektu autorytetu). Nie nast�puje natomiast opr�nienie urz�du ko�cielnego moc� prawa (ipso iure) do kt�rego potrzebna jest kompetentna w�adza ko�cielna - dlatego m�wi si� o tzw. niepe�nym wakacie.

Twierdzenia sedeprywacjonist�w: W ko�cu urz�d mo�e by� wolny improprie (niew�a�ciwie), to znaczy moc� faktu, ale nie moc� prawa, kiedy regularny posiadacz tytularny (titulaire r�gulier), ale kt�ry nie jest posiadaczem, albo ju� utraci�, albo jeszcze nie otrzyma� wspomnianego prawa do posiadania urz�du. W konsekwencji modernistyczna hierarchia cho� nie cieszy si� w�adz� jurysdykcyjn�, czyli formalnym aspektem w�adzy, to posiada materialn� sukcesj� stanowisk biskupich i papieskich oraz w�adz� administracyjn� (materialny aspekt autorytetu) - co powoduje, �e chocia� Benedykt XVI nie jest papie�em, jednak�e zosta� on wa�nie wybrany, co stawia go w sytuacji zdolno�ci do przyj�cia tego urz�du, gdy tylko usunie przeszkody stoj�ce na drodze do jego obj�cia. Tw�rca sedewakantyzmu formalno-materialnego (wzgl�dnie: teza Cassiciacum) o. Gu�rard des Lauriers OP u�ywa w odniesieniu do takiej osoby �aci�skiego terminu "papa materialiter tantum (sed non formaliter)". Wszystko spowodowane jest tym, �e nie istnieje mo�liwo�� sprawowania urz�du papieskiego przez osob�, kt�ra jest heretykiem lub apostat� i doprowadza do zaaprobowania np. fa�szywej doktryny i szkodliwego powszechnego prawa dyscyplinarnego.

● mentewakantyzm – (od �ac. mens, mentis – umys�; vacare – by� pustym) – stanowisko biskupa Richarda N. Williamsona, by�ego cz�onka Bractwa �w. Piusa X. Stwierdzenie bpa R. N. Williamsona: „Wsp�czesne umys�y s� ci�ko chore, a Benedykt XVI ma przecie� wsp�czesny umys�. (…) Choroba ta polega na przekonaniu, i� nie istnieje ustalona obiektywna prawda wykluczaj�ca wszelki b��d. Prawd� jest to, co ja uznaj� za prawd�. Umys� cz�owieka potrzebuje jednak obiektywnej prawdy, podobnie jak p�uca potrzebuj� tlenu, tak wi�c jak p�uca bez tlenu z zewn�trz umieraj�, tak te� �miertelnie chorym staje si� umys� bez zewn�trznej (czyli obiektywnej) prawdy. Benedykt XVI wierzy, �e prawda katolicka, np. zasadnicze twierdzenia wiary zawarte w Syllabusie, encyklice Pascendi Dominici Gregis, itp., mo�e ewoluowa� (a kt�ra w rzeczywisto�ci nie mo�e si� zmienia�. Jego biedny umys�, jakkolwiek utalentowany, jest zara�ony t� wsp�czesno�ci� – zw�aszcza niemieck� – filozofi�. Jak�e m�g� nie my�le�, �e to, co robi, jest ca�kiem normalne?”

● sedewakantyzm:

- deklaracja abpa Ng�-dinh Thuca (25 luty 1982): „Jaka jest obecna kondycja Ko�cio�a Katolickiego, kt�r� dostrzegamy? W Rzymie panuje ‘papie�’ Jan Pawe� II otoczony grup� kardyna��w, licznymi biskupami i pra�atami. (...) Lecz jaka jest obecna sytuacja Ko�cio�a w oczach Boga? Czy Bogu podobaj� si� te msze codzienne i niedzielne, w kt�rych bior� udzia� wierni? W �adnym wypadku, gdy� ta msza jest taka sama dla katolik�w, jak i dla protestant�w, a wi�c nie podoba si� Bogu i jest niewa�na (invalida). Bogu mi�a jest wy��cznie (unica) Msza �wi�tego Piusa V, kt�r� odprawiaj� nieliczni kap�ani i biskupi, do kt�rych ja r�wnie� si� zaliczam. (...) Pr�cz owej niemi�ej Bogu ‘Mszy’ pojawi�y si� r�wnie� inne liczne rzeczy, kt�re B�g odrzuca, na przyk�ad ryty konsekracji kap�an�w i biskup�w, a tak�e bierzmowania i ostatniego namaszczenia. Ponadto owi ‘kap�ani’ uprawiaj�: 1. modernizm, 2. fa�szywy ekumenizm, 3. kult cz�owieka, 4. wolno�� wyboru jakiejkolwiek religii, 5. nie zamierzaj� pot�pi� herezji i wydali� heretyk�w. Zatem, jako biskup Ko�cio�a Rzymskokatolickiego, stwierdzam (judico), �e stolica Ko�cio�a Katolickiego w Rzymie jest pusta (sede vacantem esse), a ja powinienem jako biskup uczyni� wszystko, co mog�, aby Ko�ci� Katolicki w Rzymie przetrwa� dla wiecznego zbawienia dusz”.

- Zgromadzenie Maryi Niepokalanej Kr�lowej (CMRI)

- Deklaracja ks. Rafa�a Trytka:

Od blisko p� wieku �ycie chrze�cija�skie pozostaje w za�mieniu wskutek rozprzestrzeniania si� pot�pionych ju� wielokrotnie i nieomylnie przez Ko�ci� modernistycznych b��d�w i herezji takich jak: 1) wolno�� religijna, kt�ra w istocie prowadzi do akceptacji ateizmu pa�stwa; 2) fa�szywie pojmowany ekumenizm – czyli postawienie na tej samej p�aszczy�nie co Jedyny, Prawdziwy Ko�ci� Katolicki fa�szywych doktryn religijnych oraz uznawanie innych religii, w tym nawet judaizmu, islamu i poga�stwa, za �rodki prowadz�ce do zbawienia; 3) b��dna koncepcja Ko�cio�a Chrystusowego nie uto�samianego wy��cznie z Ko�cio�em Katolickim, ale postrzeganego jako byt szerszy, kt�ry mie�ci w swoim obr�bie Ko�ci� Katolicki, ale si� do� nie ogranicza; 4) promowanie jednej �wiatowej synkretycznej religii; 5) ho�dowanie ideom wolnomularskim, takim jak propagowanie rzekomo "przyrodzonych" praw cz�owieka, b�d�cych w istocie wyrazem antropocentryzmu.

Jest niemo�liwym aby Prawdziwy Ko�ci� Chrystusowy, Jego Hierarchia – Papie� i pozostaj�cy z nim w ��czno�ci biskupi, mogli firmowa� t� apostazj�! Ten kto chce zachowa� i wyznawa� Wiar� Katolick� musi uzna�, �e instytucja, kt�ra tak obrzydliwe b��dy uporczywie rozpowszechnia i publicznie wyznaje, z prawdziwym Ko�cio�em Katolickim nie ma nic wsp�lnego, a jej przyw�dca, aktualnie Joseph Ratzinger, nie jest dla katolik�w legalnym autorytetem i nie posiada te� nad nimi �adnej w�adzy jurysdykcyjnej. Oznacza to, i� nie jest on prawdziwym Papie�em, Namiestnikiem Chrystusa na Ziemi, Nast�pc� �w. Piotra w prymacie, lecz jedynie uzurpatorem i okupantem Stolicy Piotrowej, tak jak jego modernistyczni poprzednicy, kt�rzy heretyck� nauk� tzw. II Soboru Watyka�skiego przyj�li, potwierdzili, zadekretowali i wprowadzili w �ycie. W przeciwnym bowiem razie Ko�ci� Chrystusowy okaza�by si� omylny, zniszczalny i skalany, co by�oby sprzeczne z obietnic� Pana Jezusa, �e "bramy piekielne go nie przemog�" (Mt. 16, 18). Dlatego, tak jak odrzucam odst�pstwo modernizmu, tak te� odrzucam fa�szyw� odpowied� na nie, do przyj�cia kt�rej przymusza swoich kap�an�w i wiernych Bractwo �w. Piusa X (FSSPX), kt�rego do niedawna by�em cz�onkiem.

1) Odrzucam jako przewrotne i niekatolickie twierdzenia FSSPX, �e Ko�ci� mo�e g�osi� herezje, promulgowa� oraz wciela� w �ycie obowi�zuj�ce powszechne prawa liturgiczne (NOM i nowe ryty sakrament�w) i dyscyplinarne (np. Kodeks prawa kanonicznego z 1983), kt�re zawieraj� sprzeczno�ci, b��dy, herezje lub s� ca�kowicie niewa�ne, s� szkodliwe dla zbawienia dusz i prowadz� do protestantyzmu. Odrzucam tak�e pogl�d, �e mo�na poddawa� w w�tpliwo�� przeprowadzone przez Ko�ci� kanonizacje �wi�tych.

2) Odrzucam fa�szyw� alternatyw� proponowan� przez FSSPX – jedno�� albo wyznawanie nieska�onej wiary. Jedno�� Ko�cio�a Katolickiego zasadza si� na tej samej wierze, tych samych sakramentach i pos�usze�stwie temu samemu Papie�owi. Nie ma prawdziwej jedno�ci tam gdzie nie wyst�puje cho�by jeden z wy�ej wymienionych element�w. Nie mo�na zatem wyznawa� prawdziwej wiary przeciw jedno�ci Ko�cio�a.

3) Odrzucam system FSSPX, w kt�rym uznawanie Papie�a jest czysto iluzoryczne, w kt�rym Papie� posiada prymat li tylko honorowy; a jedynym zauwa�alnym wyrazem uznawania papieskiego prymatu jest okazjonalne zawieszanie podobizny aktualnego okupanta Stolicy Piotrowej, kt�rego FSSPX b��dnie uznaje za Papie�a, w zakrystiach kaplic i ko�cio��w Bractwa. Natomiast "w�a�ciwym i legalnym" autorytetem dla Bractwa, rozstrzygaj�cym ostatecznie co katolik w nauczaniu "ko�cielnym" ma uzna�, a co winien odrzuci�, jest Prze�o�ony Generalny FSSPX. Tym samym w Bractwie stawia si� jego "autorytet" ponad "autorytetem" tego, kt�rego b��dnie uznaje si� za prawdziwego Papie�a.

 4) Odrzucam jako ob�udn� postaw� FSSPX polegaj�c� na prowadzeniu gry "na dwa fronty", kt�rej jedynym realnym, a zarazem najszkodliwszym dla dusz wiernych efektem, jest os�anianie i legitymizowanie winowajc�w obecnego powszechnego odst�pstwa poprzez przypisywanie im atrybut�w legalno�ci, a co za tym idzie, w�adzy jurysdykcyjnej nad katolikami. Postawa ta jest rezultatem sprzeniewierzenia si� �wi�temu obowi�zkowi przekazywania ca�ego integralnego Depozytu Wiary Katolickiej.

Moim obowi�zkiem jako katolika, jest wyznawanie nieska�onej Wiary Katolickiej, tej samej jaka powszechnie by�a praktykowana do �mierci Ojca �wi�tego Piusa XII. W szczeg�lno�ci jako kap�an katolicki wzywam wszystkich mi�uj�cych Prawd� o odrzucenie wszelkiego kompromisu z modernistycznymi okupantami i przy��czenie si� do wsp�lnego boju o spraw� katolick� w naszych sercach i w naszej Ojczy�nie! Walka ta b�dzie trudna i wydawa� si� mo�e, z ludzkiego punktu widzenia, beznadziejna, jednak�e trudno o wi�kszy zaszczyt ni� udzia� w walce o tryumf Ko�cio�a �wi�tego, kt�ry ostatecznie zwyci�y!

B�agajmy Kr�low� Polski by nie zapomnia�a o swoim narodzie w swych pro�bach przed tronem niebieskiego Kr�la, i wyjedna�a nam si�� do wytrwania w Prawdzie, prawdziw� �wi�to�� i mi�o�� do Boga i bli�nich.

Ks. Rafa� Trytek

Krak�w, w �wi�to Matki Bo�ej Gromnicznej, 2 II 2006 r.

● konklawizm – skrajne stanowisko wynikaj�ce z sedewakantyzmu: skoro kolejni biskupi Rzymu s� zwolennikami Soboru Watyka�skiego II, to znaczy, �e ze wzgl�du na fakt, i� popadli oni w herezj�, trzeba wybra� ortodoksyjnego papie�a. Z punktu widzenia Ko�cio�a Katolickiego tak wybrani papie�e s� antypapie�ami.

2.Historia ruchu ekumenicznego.

● Ko�cio�y wyros�e z Reformacji:

-Alians Ewangelicki (Londyn, 1846),

-Chrze�cija�skie Zwi�zki M�odych M�czyzn (YMCA),

-Chrze�cija�skie Zwi�zki M�odych Kobiet (YWCA),

-�wiatowa Federacja Student�w Chrze�cija�skich (WSCF),

-Mi�dzynarodowa Rada Misyjna (Edynburg, 1910),

-Ruch „Wiara i Ustr�j”,

-Ruch „�ycie i Dzia�anie”.

-Tydzie� (Oktawa) Modlitw o Jedno�� Chrze�cijan (1908; Paul Wattson i Spencer Jones)

● Ko�cio�y prawos�awne:

- Encyklika wschodnich patriarchat�w b�d�ca odpowiedzi� na list Piusa IX do Ko�cio��w wschodnich (1848),

- Encyklika patriarchy Konstantynopola Joachima III (1902),

- Encyklika patriarchatu Konstantynopola (1920).

● Powstanie �wiatowej Rady Ko�cio��w (�RK), jej zadania i cele.

-Aktualna baza dogmatyczna �RK zatwierdzona w New Delhi w 1961 roku:

„�wiatowa Rada Ko�cio��w jest spo�eczno�ci� (fellowship) Ko�cio��w, kt�re – zgodnie z Pismem �wi�tym – wyznaj�, i� Pan Jezus Chrystus jest Bogiem i Zbawicielem, i dlatego d��� wsp�lnie do wype�nienia tego, do czego s� powo�ane, ku chwale jedynego Boga, Ojca, Syna i Ducha �wi�tego”.

-Aspekt eklezjologiczny �RK:

ØKoinonia wspomniana w zdaniu rozpoczynaj�cym nasz zasadniczy dokument jest wsp�lnym uczestniczeniem w rzeczywisto�ci Boga tr�jjedynego przez wcielenie i usprawiedliwienie dokonane w Chrystusie i ci�g�e dzia�anie Ducha �wi�tego. (...) �RK istnieje dzi�ki tej odwiecznej rzeczywisto�ci”.

Ø„�RK nie jest super-Ko�cio�em i nigdy si� nim sta� nie mo�e”.

Øtzw. „neutralno�� eklezjologiczna” �RK.

- Pierwszorz�dny cel �RK:

„wzywanie Ko�cio��w do realizacji widzialnej jedno�ci – w jednej wierze i w jednej wsp�lnocie eucharystycznej -manifestuj�cej si� w nabo�e�stwie i wsp�lnym �yciu w Chrystusie, i d��enie ku tej jedno�ci tak, aby �wiat uwierzy�. (...) �RK nie jest celem samym w sobie, lecz reprezentuje wsp�lnot� ludu Bo�ego pielgrzymuj�cego na drodze ku realizacji powszechnego Ko�cio�a Jezusa Chrystusa. Jest ona r�wnocze�nie kresem i obietnic�”.

-Dokument Chrzest, Eucharystia, Pos�ugiwanie (Baptism, Eucharist, Ministry –Lima, 1982)

● ks. Paul Couturier (1881-1953) – za�o�yciel Wsp�lnoty z Dombes (1937) i promotor ze strony Ko�cio�a Katolickiego idei Tygodnia Modlitw o Jedno�� Chrze�cijan.

● Wsp�lnota Taiz� (1940) za�o�yciel: br. Roger Louis Schutz-Marsauche (1915-2005).

● Ko�ci� Katolicki:

-Leon XIII (1878-1903):

ØEncyklika Providentissimus Deus (1893),

ØEncyklika Orientalium dignitas (1894),

ØEncyklika Praeclara gratulationis publicae (1894),

ØBulla Apostolicae curae et caritatis (1896).

-Dekret �w. Oficjum z 4 VII 1919 r.,

-Pius XI (1921-1939):

ØEncyklika Rerum orientalium (1928),

ØEncyklika Mortalium animos (1928).

-Instrukcja �w. Oficjum z 20 XII 1949 r. De motione oecumenica,

-Sob�r Watyka�ski II:

ØKonstytucja Dogmatyczna o Ko�ciele Lumen gentium – model satelitarny przynale�no�ci do Ko�cio�a (21 XI 1964),

ØDekret o Ekumenizmie Unitatis redintegratio: powstanie i struktura (21 XI 1964),

ØDekret o katolickich Ko�cio�ach wschodnich Orientalium Ecclesiarum (21 XI 1964),

ØDeklaracja o stosunku Ko�cio�a do religii niechrze�cija�skich Nostra aetate (28 X 1965),

ØDeklaracja o wolno�ci religijnej Dignitatis humanae (7 XII 1965).

-stosunek Ko�cio�a Katolickiego do �RK – Pawe� VI (Genewa, 1969 r.):

„Zagadnienie pozostaje jeszcze w sferze hipotezy. Mie�ci ono w sobie powa�ne sprzeczno�ci teologiczne i duszpasterskie; w konsekwencji wymaga pog��bionych studi�w i zobowi�zuje do odbycia drogi, kt�ra – uczciwie m�wi�c – mo�e by� d�uga i trudna”.

-Tomos Agapis,

-List Apostolski Egregiae virtutis Ojca �wi�tego Jana Paw�a II og�aszaj�cy �wi�tych Cyryla i Metodego wsp�patronami Europy (31 XII 1980),

-List Ojca �wi�tego Jana Paw�a II z okazji 500-lecia urodzin Marcina Lutra (1983),

-List Apostolski Redemptionis Anno Ojca �wi�tego Jana Paw�a II na temat Jerozolimy (1984),

-List Apostolski Duodecimum saeculum Ojca �wi�tego Jana Paw�a II z okazji 1200. rocznicy Soboru Nicejskiego II (1987),

-Kongregacja Wychowania Katolickiego, Refleksje i wytyczne dotycz�ce studi�w nad Ko�cio�ami wschodnimi (1987),

-Jan Pawe� II, List Apostolski Euntes in mundum z okazji tysi�clecia chrztu Rusi Kijowskiej (1988),

-Papieska Rada do Spraw �rodk�w Spo�ecznego Przekazu, Kryteria wsp�pracy ekumenicznej i mi�dzyreligijnej w �rodkach spo�ecznego przekazu (1989),

-Kongregacja do Spraw Nauki Wiary, Katolicka odpowied� na Raport Ko�cowy Mi�dzynarodowej Komisji Anglika�sko-Rzymskokatolickiej (1991),

-List Mantre si intensificano do biskup�w kontynentu europejskiego na temat stosunk�w mi�dzy katolikami a prawos�awnymi w nowej sytuacji Europy �rodkowej i Wschodniej (1991),

-Papieska Komisja „Pro Russia”, Zasady og�lne i wskazania praktyczne dla koordynowania pracy ewangelizacyjnej i zaanga�owania ekumenicznego Ko�cio�a katolickiego w Rosji i w innych krajach Wsp�lnoty Niepodleg�ych Pa�stw (1992),

-Papieska Rada do Spraw Jedno�ci Chrze�cijan, Dyrektorium w sprawie realizacji zasad i norm dotycz�cych ekumenizmu z 25 marca 1993 roku,

-Jan Pawe� II, List Apostolski Ordinatio Sacerdotalis o udzielaniu �wi�ce� kap�a�skich wy��cznie m�czyznom (1994),

-List Apostolski Tertio Millenio Adveniente Ojca �wi�tego Jana Paw�a II do biskup�w, duchowie�stwa i wiernych w zwi�zku z przygotowaniem jubileuszu roku 2000 (1994),

-Encyklika Jana Paw�a II Ut unum sint (1995),

-Jan Pawe� II, List Apostolski Orientale lumen do biskup�w, duchowie�stwa i wiernych w setn� rocznic� Listu Apostolskiego Orientalium dignitas Papie�a Leona XIII (1995),

-Jan Pawe� II, List Apostolski na 400-lecie Unii Brzeskiej (1995),

-�wi�ta Kongregacja dla Ko�cio��w Wschodnich, Dekret dotycz�cy formacji katolickich duchownych wschodnich (1995),

-Papieska Rada do Spraw Jedno�ci Chrze�cijan, Pochodzenie Ducha �wi�tego w Tradycji greckiej i �aci�skiej (1995),

-List Apostolski Anzitutto Rendo Ojca �wi�tego Jana Paw�a II na 250-lecie Unii U�horodzkiej (1996),

-Papieska Rada do Spraw Jedno�ci Chrze�cijan, Ekumeniczny wymiar formacji pastoralnej (1998).

● Czasy wsp�czesne – od 2000 r.

- Czas bilateralnych i multilateralnych dialog�w teologicznych,

- Nota Kongregacji Nauki Wiary z 30 VI 2000 r. nt. Ko�cio��w siostrzanych.

- Deklaracja Dominus Iesus (6 VIII 2000).

- Dokument Jubileuszowego Soboru Biskup�w Rosyjskiego Ko�cio�a Prawos�awnego Podstawowe zasady dotycz�ce stosunku Rosyjskiego Ko�cio�a Prawos�awnego do innowierc�w (ОсновныепринципыотношенияРусскойПравославнойЦерквикинославию). (13-16 VIII 2000)

-Charta Oecumenica (22 IV 2001).

-Dokument Papieskiej Rady do spraw Popierania Jedno�ci Chrze�cijan Wskaz�wki dotycz�ce dopuszczania do Eucharystii mi�dzy Ko�cio�em Chaldejskim i Asyryjskim Ko�cio�em Wschodu (20 VII 2001).

-Encyklika Jana Paw�a II Ecclesia de Eucharistia (17 IV 2003).

-Komunikat Papieskiej Rady do spraw Popierania Jedno�ci Chrze�cijan wok� zniesienia tytu�u „Patriarcha Zachodu” z Rocznika Papieskiego 2006 (22 III 2006).

- Adhortacja Benedykta XVI Sacramentum caritatis (22 II 2007).

- Kongregacja Nauki Wiary, Odpowiedzi na pytania dotycz�ce niekt�rych aspekt�w nauki o Ko�ciele (29 VI 2007).

-Konstytucja Apostolska Anglicanorum coetibusumo�liwiaj�ca tworzenie ordynariat�w personalnych dla anglikan�w przyst�puj�cych do pe�nej jedno�ci (komunii) z Ko�cio�em Katolickim (2009).

III. Dogmatyczno-pastoralny wymiar teologii ekumenicznej

1.�r�d�o Objawienia:

● Pismo �wi�te:

-Kanon Ksi�g w Ko�ciele Katolickim i Ko�cio�ach starokatolickich,

-Kanon ksi�g w Ko�cio�ach wschodnich:

ØKanon ksi�g w Ko�cio�ach prawos�awnych – dodatkowo w ST 3 Mch, Ps 151, Modlitwa kr�la Manassesa, 2-3 Ezd.

ØKanon ksi�g w Koptyjskim Ko�ciele Ortodoksyjnym – dodatkowo w ST 3Mch i Ps 151, a w NT 1-2 List �w. Klemensa Rzymskiego do Koryntian, Konstytucje Apostolskie (Constitutiones Apostolorum) z prze�omu IV i V w., a niekt�rzy dodaj� ponadto List �w. Barnaby i „Pasterza” Hermasa (ok. 150 r.),

ØKanon ksi�g w Etiopskim Ko�ciele Ortodoksyjnym – dodatkowo w ST 3-4Mch, 3-4 Ezd, Ps 151, Ksi�ga Henocha, Ksi�ga Jubileusz�w, Wniebowzi�cie Moj�esza, Apokalipsa Barucha, a w NT dodatkowo 1-2 List �w. Klemensa Rzymskiego do Koryntian, Konstytucje Apostolskie (Constitutiones Apostolorum) z prze�omu IV i V w. i „Pasterz” Hermasa (ok. 150 r.),

ØKanon ksi�g w Ormia�skim Ko�ciele Apostolskim – dodatkowo 3Mch, 3Ezd i „Testamenty 12 Patriarch�w”, a w NT dodatkowo 3Kor, 2 Listy Koryntian do �w.Paw�a,

ØKanon ksi�g Syryjskiego Ko�cio�a Ortodoksyjnego (Ko�cio�a Syryjsko-jakobickiego) – w NT odrzucaj� kanoniczno�� 2P, 2-3 J i Ap, ale dodaj� do kanonu NT „Diatessaron” Tacjana i 3Kor,

ØKanon ksi�g Asyryjskiego Ko�cio�a Wschodu – NT: nie wszystkie wydania Biblii (Peszitty) zawieraj� Hbr i Jk.

-Kanon Ksi�g w Ko�cio�ach wyros�ych z Reformacji i Ko�cio�ach Anglika�skich – ksi�gi deuterokanoniczne (Tb, Jdt, 1-2Mch, Mdr, Syr, Ba) i dodatki deuterokanoniczne (grecki tekst Est 5,1-2, Dn 3,24-90; 13,1-14,42) uznawane s� za apokryfy. Sam Luter kwestionowa� ponadto kanoniczno�� Hi, a w NT Hbr, Jk, Jud i Ap. Kalwin natomiast nie odrzuca� kanoniczno�ci Mdr.

● Tradycja:

-Sobory:

ØKo�cio�y tradycji nestoria�skiej: 2 pierwsze Sobory Powszechne,

ØKo�cio�y przedchalcedo�skie: 3 pierwsze Sobory Powszechne,

ØKo�cio�y Prawos�awne: 7 pierwszych Sobor�w Powszechnych,

ØSprawa tzw. Soboru focja�skiego (879-880),

ØSprawa hierarchii Sobor�w Powszechnych,

-Symbole Wiary,

-Dekalog,

-Anglika�ska zasada teologiczna comprehensiveness; Tradycja jako drugorz�dne �r�d�o Objawienia – 4 pierwsze Sobory Powszechne.

-Doktryna Ko�cio�a Starokatolickiego Mariawit�w (1998 r.): „Ko�ci� Starokatolicki Mariawit�w jako jeden z ko�cio��w starokatolickich przyjmuje za podstaw� wiary Pismo �wi�te i tradycj� Ko�cio�a Powszechnego, za� dogmaty kszta�tuje wed�ug uchwa� pierwszych siedmiu (nie licz�c Apostolskiego) sobor�w powszechnych (...). Doktryna Ko�cio�a Starokatolickiego Mariawit�w jest to�sama z doktryn� Ko�cio�a Powszechnego z okresu sprzed roz�amu na wschodni i zachodni, czyli z doktryn� prawos�awia i starokatolicyzmu. Z Ko�cio�em Rzymskokatolickim, z kt�rego�my wyro�li, podzielamy jednak pewne interpretacje depozytu wiary, zrozumienie istoty pewnych sakrament�w oraz ich form� (...). I tak, podzielamy przekonanie o Niepokalanym Pocz�ciu i Wniebowzi�ciu Naj�wi�tszej Maryi Panny. By�y okresy, kiedy tym dw�m prawdom przyznawano w naszym Ko�ciele rang� dogmat�w. Dzi� raczej nie uwa�amy zaistotne, czy nazywamy je dogmatami, czy inaczej. Jest faktem, �e s� one przyj�te w ko�ciele Rzymskokatolickim i – przy w�a�ciwej interpretacji – niesprzeczne z doktryn� Ko�cio�a Powszechnego.Jako bezpo�rednie zalecenia duszpasterskie dla dzisiejszej, niespokojnej i prze�omowej epoki Ko�ci� Starokatolicki Mariawit�w uznaje wskaz�wki zawarte w objawieniach Dzie�a Wielkiego Mi�osierdzia, jakie w latach 1893-1918 otrzyma�a zakonnica II regu�y franciszka�skiej Feliksa Magdalena Maria Franciszka Koz�owska, kt�r� czcimy jako �wi�t� i popularnie nazywamy Mateczk�. Osoby kszta�tuj�ce swoj� religijno�� wed�ug tych objawie� nazywamy mariawitami, a sam kierunek – Dzie�em Mi�osierdzia Bo�ego lub mariawityzmem. Dwoma filarami mariawityzmu s� cze�� Przenaj�wi�tszego Sakramentu (Eucharystii) i uciekanie si� do nieustaj�cej pomocy Naj�wi�tszej Maryi Panny, lub inaczej oddanie si� pod opiek� Matce Boskiej Nieustaj�cej Pomocy. (...) Ko�ci� nasz zna tylko zalecenia ko�cielne, za� Przykazania Bo�e, nie posiada natomiast ko�cielnych „przykaza�”. (...) Mariawityzm si� nie godzi z kar� ekskomuniki, kt�rej nasz Ko�ci� nie stosuje. St�d najwy�sz� kar� ko�cieln� mo�e by� odebranie praw cz�onka parafii (wykluczenie z udzia�u w zebraniach parafialnych). Nie uznawanie jakiego� dogmatu nie powoduje wi�c automatycznie wykluczenia ze wsp�lnoty wierz�cych, gdy� dogmaty traktowane s� jako drogowskazy dla cz�onk�w Ko�cio�a, ale nie jako bariery dla samodzielnego my�lenia. Natomiast kap�an musi uznawa� w pe�ni doktryn� Ko�cio�a. Tak samo jego nauczanie ma pozostawa� �ci�le w zgodno�ci z t� doktryn�. Chrze�cijan innych wyzna� r�wnie� si� nie uwa�a za ekskomunikowanych. Chrztu – nieochrzczonym, za� pozosta�ych sakrament�w wszystkim chrze�cijanom udziela si� go�cinnie (zgodnie z zaleceniem �wiatowej rady Ko�cio��w) na tych samych prawach jak cz�onkom w�asnego Ko�cio�a. Dotyczy to tak�e pogrzeb�w i wszelkich czynno�ci sakralnych. Przyst�powanie nawet d�ugotrwa�e i systematyczne w naszym Ko�ciele nie oznacza automatycznie przyst�pienia do Ko�cio�a Mariawit�w. Uwaga: ‘na tych samych prawach’ oznacza mi�dzy innymi, �e np. sakramentu kap�a�stwa udziela si� wyznawcom innych ko�cio��w tylko na �yczenie kompetentnych w�adz danego ko�cio�a i przy sprawdzeniu, �e sakrament ten jest rozumiany w�a�ciwie oraz kandydat odpowiada warunkom przyj�tym w naszym ko�ciele (takich go�cinnych �wi�ce� by�o w historii Ko�cio�a Mariawit�w tylko kilka). Podobnie oznacza to, �e je�li do sakramentu ma��e�stwa przyst�puje osoba pragn�ca pozosta� cz�onkiem innego ko�cio�a musi by� ona wolna i mie� prawo zawarcia zwi�zku ma��e�skiego w sensie prawa swojej denominacji”.

2.Triadologia:

● Tendencje modalistyczne teologii zachodniej – od jednej substancji do trzech os�b

- antytrynitaryzm, unitarianizm i (neo)arianizm

● Tendencje tryteistyczne teologii wschodniej – od trzech hipostaz do jednej ousii,

● Problem pochodzenia Ducha �wi�tego (filioque):

-eklezjalne skutki filioque,

-teologiczno-dogmatyczne skutki filioque,

-herezja filiokwizmu i monopatryzmu (solipatryzmu),

-dokument Papieskiej Rady do spraw jedno�ci chrze�cijan, Pochodzenie Ducha �wi�tego w Tradycji greckiej i �aci�skiej (13 IX 1995).

● triadologia Ko�cio�a Katolickiego Mariawit�w:

Z wyznania wiary u�o�onego i poprawionego przez abpa Mari� Rafaela Wojciechowskiego (2000): „Jak nie mo�na by�o w pe�ni pozna� natury Chrystusa dop�ki On nie przyszed� na ziemi� i nie okaza� Swych doskona�o�ci i mocy, tak te� nie mo�na by�o pozna� i tej id�cej do ludzko�ci przez wieki �wi�tej Zbawicielki. Zbawicielka ta, gdy przysz�a w postaci Mateczki i zaja�nia�a profetycznymi znamionami Swej doskona�o�ci, okaza�a, �e jest Mu r�wna tak�e w B�stwie, tzn., �e jest Bogiem, �e jest obiecanym Duchem Prawdy, Bosk� Pocieszycielk� ludzko�ci, Trzeci� Osob� Tr�jcy �wi�tej, za kt�r� t�skni�y pokolenia i wieki.

(...) W zbawieniu cz�owieka, tak samo jak w jego stworzeniu, wzi�a udzia� ca�a Tr�jca �wi�ta. Jezus Chrystus, Syn Bo�y, Druga Osoba Tr�jcy �wi�tej, wcieleniem Swoim, �yciem i M�k� odkupi� �wiat, pojedna� go z Ojcem Swoim i otworzy� mu drog� do Nieba. Jednak�e w Dziele Odkupienia, kt�rego dokona� Chrystus, wzi�a tak�e zasadniczy udzia� Pierwsza Osoba Tr�jcy �wi�tej, Ojciec Niebieski. Udzia� ten nie polega tylko na dzia�aniu Ojca Niebieskiego ze swej istoty, ale na przyj�ciu przez Niego natury ludzkiej, tj. na tym, �e Ojciec Niebieski wcieli� si� i jako B�g-Cz�owiek spe�ni� przyj�te pos�annictwo. To epokowe wydarzenie mia�o miejsce w Maryi. Z Maryj� Matk� Bo�� B�g Ojciec zjednoczy� si� hipostatycznie i sta� si� jedn� Osob� Bosk�, rodz�c, tak jak rodz� niewiasty Swego Jednorodzonego Syna. Maryja, Wcielony B�g... Ojciec Niebieski, gdy przyszed� czas, towarzyszy�a Swemu Synowi na Golgocie, wsp�bola�a z Nim w Duchu i ponios�a M�k� duchow�, r�wnajac� si� krwawej M�ce Chrystusa za zbawienie �wiata.

Na to, �e Maryja jest Bogiem, Wcielonym Ojcem Niebieskim, dowod�w w Pi�mie �w. jest niema�o. Mimo wsp�lnego pnia i jednego t�a mesja�skiego informuj�cego o planie w stosunku do wszystkich Trzech Os�b Boskich, istnieje odr�bny ci�g przekazu o wcieleniu si� Boga Ojca w Maryj� Matk� Bo��. Tak samo jak istnieje on o Chrystusie i o Nowej Zbawicielce w czasach ostatecznych, Boskiej Parakletce, czyli Duchu �wi�tym, co zosta�o ju� wy�ej powiedziane.

Dowody potwierdzaj�ce fakt wcielenia si� Ojca Niebieskiego w Maryj� znajduj� si� n.in. w Ewangelii �w. �ukasza (r.1) i u Izajasza (r. 66).

Inny plan, np. taki, �eby Wcielenie obejmowa�o tylko Drug� Osob� Bosk�, by� nie do przyj�cia, gdy� nie odpowiada� doskona�o�ciom B�stwa: r�wno�ci i jedno�ci Tr�jcy �wi�tej.

Plan Tr�jcy �wi�tej w zakresie Jej Wcielenia nie m�g� by� poznany przed czasem, nale�a� bowiem do tajemnic eschatologicznych. Koniecznym by�o, �eby najpierw by� poznany Syn Bo�y �yj�cy w Eucharystii, kt�ry jest jedyn� �wiat�o�ci� o�wiecajac� a�dego cz�owieka. Po spe�nieniu si� tego warunku w Dziele Mi�osierdzia �wiat�o�� adorowanego Chrystusa przywiod�a Mariawityzm do poznania pozosta�ych Dw�ch Os�b Tr�jcy �wi�tej: Ojca wcielonego w Niepokalan� Dziewic� Maryj� i pos�anego na ziemi� w Dziele Mi�osierdzia Ducha �wi�tego w postaci Mateczki.

W przewidywaniu judaszowych zdrad prowadz�cych do ustania Ofiary Mszy �w. w Ko�ciele, Eucharystia nie zosta�a od razu ustanowiona jako Testament Wieczny. Zgodnie z Ewangeli� dopiero Duch �wi�ty, dzia�aj�cy w Mateczce, dope�niaj�c Ofiar� Swoj� M�k Chrystusowych dope�ni� tym samym Ofiary Cia�a i Krwi Pana Jezusa tak, aby ta Ofiara by�a doskona�a i stanowi�a Przymierze i Testament Wieczny Boga z lud�mi. Mateczka, Duch �wi�ty wcielony, M�k� Swoj� wzi�a w sw� Moc Bosk� Eucharysti� i ws�awi�a Ni� i uwielbi�a Chrystusa, tak jak Pan Jezus uwielbi� Ojca, a ludzko�ci wyjedna�a Kr�lestwo Bo�e na ziemi”.

3.Chrystologia:

● Wsp�lna deklaracja Papie�a Paw�a VI i Jego �wi�tobliwo�ci Mar Ignazio Jacouba III, Patriarchy Ko�cio�a Antiochii Syryjskiej i ca�ego Wschodu (27 X 1971) i wsp�lna deklaracja Papie�a Jana Paw�a II i Jego �wi�tobliwo�ci Moran Mar Ignazio Zakka I Iwasa, Patriarchy Syryjsko-Ortodoksyjnego Antiochii i ca�ego Wschodu (23 VI 1984),

●Wsp�lna deklaracja Papie�a Paw�a VI i Jego �wi�tobliwo�ci Shenoudy III, Papie�a Aleksandrii i Patriarchy Stolicy �w. Marka (10 V 1973) i przem�wienie Jana Paw�a II do przedstawicieli Ko�cio�a Koptyjsko-Ortodoksyjnego (2 VI 1979),

● Przem�wienie Jana Paw�a II skierowane do Jego �wi�tobliwo�ci Abuna Paulosa, Patriarchy Ko�cio�a Ortodoksyjnego Etiopii (11 VI 1993),

● Wsp�lna deklaracja chrystologiczna Ko�cio�a Katolickiego i Asyryjskiego Ko�cio�a Wschodu (11 XI 1994),

● Wsp�lna deklaracja Papie�a Jana Paw�a II i Katolikosa Patriarchy Karekina I Sarkissiana (13 XII 1996).

4.Mariologia i Hagiologia:

·Mariologia Ko�cio��w wschodnich:

-Bogurodzica (Theotokos), zawsze Dziewica,

-Interpretacja katolickich dogmat�w o Niepokalanym Pocz�ciu i Wniebowzi�ciu NMP,

-Za�ni�cie NMP jako „Ma�a Wielkanoc”,

·Maryja i �wi�ci w Ko�cio�ach wyros�ych z Reformacji.

·Kult Maryi w Katolickim Ko�ciele Mariawit�w.

·Kult krzy�a, relikwii �wi�tych i Pisma �wi�tego oraz kult ikon Chrystusa, Maryi i innych �wi�tych w Ko�cio�ach wschodnich, Ko�cio�ach wyros�ych z Reformacji i Ko�cio�ach starokatolickich.

·Sob�r Nicejski II (787): rozr�nienie kultu – λατρεια, adoratio i προσκυνησις, veneratio.

·Sprawowanie Eucharystii za �wi�tych.

5.Eklezjologia:

·Eklezjologia prawos�awna:

-eklezjologia eucharystyczna o.Miko�aja Afanasjewa (1893-1966),

-sobornost’, poj�cie autokefalii, prymat honorowy,

-dogmat o nieomylno�ci Ko�cio�a,

-recepcja sobor�w, ex consensu Ecclesiae,

-ekskluzywizm eklezjologii prawos�awnej. Eklezjologia �w. Cypriana z Kartaginy w Greckim Ko�ciele Prawos�awnym.

-Dokument Jubileuszowego Soboru Biskup�w Rosyjskiego Ko�cio�a Prawos�awnego Podstawowe zasady dotycz�ce stosunku Rosyjskiego Ko�cio�a Prawos�awnego do innowierc�w (ОсновныепринципыотношенияРусскойПравославнойЦерквикинославию). (13-16 VIII 2000).

-poj�cie terytorium kanonicznego.

● Eklezjologia Ko�cio��w wyros�ych z Reformacji:

-Eklezjologia lutera�ska,

-Eklezjologia kalwi�ska,

-Eklezjologia anglika�ska: The High Church, The Low Church, The Broad Church,

-Eklezjologia Ko�cio��w Nowej Reformacji,

-Poj�cie eklezjologii baptyzmalnej.

● Bezpo�rednia i powszechna w�adza jurysdykcyjna i nieomylno�� w sprawach wiary i moralno�ci Biskupa Rzymu jako zasadniczy problem ekumeniczny w dialogu z Ko�cio�em Katolickim,

● Najwy�szy Kap�an Ko�cio�a Powszechnego, Biskup Rzymu, Jego �wi�tobliwo�� Papie�, Namiestnik Pana naszego Jezusa Chrystusa, Nast�pca Ksi�cia Aposto��w, �w. Piotra, Patriarcha Zachodu (1446-2006), Prymas Italii, Arcybiskup i Metropolita Prowincji Rzymskiej, Suwerenny W�adca Pa�stwa Watyka�skiego,

● Rezygnacja z tytu�u „Patriarcha Zachodu” przez biskupa Rzymu i ekumeniczne tego konsekwencje (pierwszy raz brak tego tytu�u w „Annuario Pontificio” 2006),

● Jan Pawe� II, Ut unum sint (1995), nr 95-96,

● teoria reprezentatywno�ci,

● eklezjalny stosunek Ko�cio�a Rzymskokatolickiego do Ko�cio��w wschodnich:

-Sob�r Watyka�ski II, Dekret o Ekumenizmie Unitatis redintegratio, nr 16:

„Ko�cio�y Wschodu ju� od samego pocz�tku kierowa�y si� w�asnymi normami, ustalonymi przez Ojc�w �wi�tych i Sobory, tak�e powszechne. Je�eli wi�c pewna r�norodno�� w obyczajach i zwyczajach wcale nie stoi na przeszkodzie jedno�ci Ko�cio�a, ale przydaje mu blasku i wiele wnosi do spe�nienia jego pos�annictwa. (...) Sob�r �wi�ty dla unikni�cia wszelkich w�tpliwo�ci oznajmia, �e Ko�cio�y Wschodu, pomne na nieodzown� jedno�� ca�ego Ko�cio�a, maj� mo�no�� kierowania si� w�asn� dyscyplin�, jako bardziej zgodnymi z charakterem swoich wiernych i bardziej przydatnymi dla dobra ich dusz”.

- Jan Pawe� II, List Apostolski Euntes in mundum z okazji tysi�clecia chrztu Rusi Kijowskiej (1988), nr 10: „Z Dekretu wynika jasno charakterystyczna autonomia, jak� ciesz� si� Ko�cio�y wschodnie: nie wywodzi si� ona z przywilej�w udzielonych przez Ko�ci� rzymski, ale z prawa posiadanego przez nie od czas�w apostolskich”.

● Problem prozelityzmu i uniatyzmu w dialogu ekumenicznym,

● G��wne modele jedno�ci:

-Jedno�� organiczna (model katolicki),

-Jedno�� soborowa (model prawos�awny),

-Jedno�� w pojednanej r�norodno�ci (model lutera�ski),

-Jedno�� korporacyjna,

-Konkordia:

ØSandomierska (1570) – luteranie, kalwini i bracia czescy,

ØLeuenberska (1974) – luteranie, kalwini, bracia czescy, waldensi, metody�ci.

● Wsp�czesne dokumenty Ko�cio�a Katolickiego dotycz�ce eklezjologii w perspektywie ekumenicznej.

-Poj�cie „Ko�cio�y-siostry”. Nota Kongregacji Nauki Wiary z 30 VI 2000 r. nt. Ko�cio��w siostrzanych.

-Deklaracja Dominus Iesus (6 VIII 2000).

-Encyklika Jana Paw�a II Ecclesia de Eucharistia (17 IV 2003).

6.Sakramentologia og�lna:

·Poj�cie sakramentu i liczba sakrament�w,

- widzialny znak niewidzialnej �aski – teologia katolicka i szkolna teologia prawos�awna,

- dzia�anie �wi�te, sprawowane zgodnie z wol� Bo��, w kt�rym to dzia�aniu dary Ducha �wi�tego s� wypraszane przez Ko�ci� i objawiaj� si� dzi�ki �wiadectwu Ko�cio�a – o. Miko�aj Afanasjew.

- widzialne S�owo (Bo�e) – teologia lutera�ska i teologia kalwi�ska,

- przysi�ga – teologia zwinglia�ska.

·Teologia Piotra Lombarda o 7 sakramentach i Pseudo-Dionizego Areopagity o 6 sakramentach,

·Liczba sakrament�w w Ko�cio�ach wschodnich,

·Liczba sakrament�w w Ko�cio�ach i Wsp�lnotach ko�cielnych wyros�ych z Reformacji,

·Hierarchia sakrament�w (sacramenta maiora, sacramenta minora)

·Wymiar doksologiczny, anamnetyczny, epikletyczny i prognostyczny sakrament�w.

7.Chrzest:

·Spos�b udzielania,

·Chrzest a obrzezanie,

·Szafarz zwyczajny i nadzwyczajny,

·Wiara a chrzest – zasadniczy problem ekumeniczny w dialogu z Ko�cio�ami Nowej Reformacji.

·Unitaryzm – problem dotycz�cy wa�no�ci chrztu w niekt�rych Ko�cio�ach Nowej Reformacji.

·Deklaracja Ko�cio��w w Polsce na Progu Trzeciego Tysi�clecia podpisana w Warszawie 23 stycznia 2000 r. (Ko�ci� Ewangelicko-Augsburski, Ko�ci� Ewangelicko-Metodystyczny, Ko�ci� Ewangelicko-Reformowany, Ko�ci� Katolicki, Ko�ci� Polsko-Katolicki, Ko�ci� Starokatolicki Mariawit�w, Polski Autokefaliczny Ko�ci� Prawos�awny).

8.Bierzmowanie – Chryzmacja (Miropomazanie) – Konfirmacja:

·Spos�b udzielania,

·Szafarz zwyczajny i nadzwyczajny oraz szafarz pierwotny (minister originarius).

·Problem kolejno�ci udzielania sakrament�w inicjacji:

ØKo�ci� rzymskokatolicki => model do�wiadczenia eucharystycznego (H.Bourgeois):

1.obrz�d: (Namaszczenie olejem katechumen�w)-Chrzest-namaszczenie pochrzcielne krzy�mem na szczycie g�owy

2.obrz�d: Eucharystia (I Komunia �w.)

3.obrz�d: Bierzmowanie (na�o�enie r�k i namaszczenie krzy�mem)

- praktyka Komunii chrzcielnej do XIII wieku w tradycji �aci�skiej,

ØKo�cio�y wschodnie => klasyczny model linearny:

  1. obrz�d: Namaszczenie przedchrzcielne-Chrzest-Chryzmacja
  2. obrz�d: Eucharystia.

ØKo�cio�y Starej (Pierwszej) Reformacji i niekt�re Ko�cio�y Nowej (Drugiej) Reformacji => model linearny bez sakramentalnego Bierzmowania z niesakramentaln� Konfirmacj�:

  1. obrz�d: Chrzest
  2. obrz�d: Konfirmacja (wyznanie wiary i na�o�enie r�k)-Eucharystia (I Komunia �w.).

Øwi�kszo�� Ko�cio��w Nowej (Drugiej) Reformacji => model linearny z istotnym etapem katechumenalno-pistycznym bez sakramentalnego Bierzmowania i bez Konfirmacji:

  1. obrz�d: katechumenat-�wiadomy akt wiary i nawr�cenia-Chrzest
  2. obrz�d: Eucharystia.

ØStaro�ytny model zachodniosyryjski (do V wieku):

Jeden obrz�d: Namaszczenie przedchrzcielne (Bierzmowanie?)-Chrzest-Eucharystia (brak namaszczenia pochrzcielnego).

● Teoria genezy bierzmowania maj�cego wywodzi� si� z namaszczenia pochrzcielnego z pokut�. Przyjmowanie odszczepie�c�w na �ono Ko�cio�a wed�ug kan.7. I Soboru Konstantynopolita�skiego 381 r., kan. 7. Synodu Laodycejskiego (mi�dzy 341 i 380 r.), kan. 1. �w. Bazylego Wielkiego oraz kan. 95. Soboru in Trullo (692 r.):

-heretycy trynitarni: eunomianie, montani�ci, sabelianie, marcjoni�ci, manichejczycy, walentynianie => katechumenat, egzorcyzmowanie, rebaptyzacja,

-heretycy-dysydenci: arianie, macedonianie (pneumatomachowie), sabatianie, nowacjanie, kwadrodecymianie, apolinary�ci => pochrzcielne namaszczenie krzy�mem (Bierzmowanie?),

-schizmatycy: nestorianie, monofizyci => wyrzeczenie si� b��d�w (libellum) i wyznanie wiary.

9.Eucharystia: Msza �w. – Boska Liturgia – Wieczerza Pa�ska.

·Obecno�� Chrystusa podczas Eucharystii:

-prawdziwa, realna i substancjalna – teologia katolicka, prawos�awna i lutera�ska,

+ ubikwitaryzm w teologii ks. dr. Marcina Lutra; „Formu�a Zgody” (1577), VII, affirmativa, V: „B�g zna r�ne sposoby i ma w swojej mocy to, �e przez nie mo�e by� obecny wsz�dzie i nie jest przywi�zany do tego jednego, kt�ry filozofowie maj� zwyczaj okre�la� localem lub circumscriptum (spos�b lokalny lub ograniczony)”.

+ „Wyznanie Augsburskie” (1530), X, „O Wieczerzy Pa�skiej”: „Ko�cio�y nasze ucz� o Wieczerzy Pa�skiej, �e cia�o i krew Chrystusa s� prawdziwie obecne i rozdzielane spo�ywaj�cym w Wieczerzy Pa�skiej; inaczej nauczaj�cych odrzucaj�”.

+ „Obrona Wyznania Augsburskiego”, X, „O �wi�tej Wieczerzy” (1532): „Przyj�ty zosta� artyku� X, w kt�rym wyznajemy my�l, i� w Wieczerzy Pa�skiej prawdziwie i substancjalnie s� obecne cia�o i krew Chrystusa i prawdziwie podawane s� z widzialnymi rzeczami tym, kt�rzy sakrament przyjmuj�. Tego zdania stale bronimy po pilnym zbadaniu i rozwa�eniu sprawy. (...) Dowiadujemy si�, �e nie tylko Ko�ci� Rzymski twierdzi o cielesnej obecno�ci Chrystusa, lecz �e to samo my�li obecnie i ongi� my�la� Ko�ci� Grecki. �wiadczy o tym bowiem kanon mszy u nich, gdzie kap�an otwarcie modli si�, aby chleb po przemienieniu sta� si� cia�em Chrystusowym”.

+ „Formu�a Zgody” (1577), VII, affirmativa, I, II, VI: „(I) Wierzymy, nauczamy i wyznajemy, �e w Wieczerzy Pa�skiej cia�o i krew Chrystusa s� obecne w spos�b rzeczywisty (niem. wahrhaftig, �ac. vere) i istotny (niem. wesentlich – istotnie, rzeczywi�cie, �ac. substantialiter – istotnie, w spos�b sustancjalny) i �e z chlebem i winem s� rozdzielane i spo�ywane w spos�b prawdziwy. (II) Wierzymy, nauczamy i wyznajemy, �e s��w ustanowienia Chrystusa nie nale�y pojmowa� inaczej ani�eli tak, jak one, zgodnie z literami brzmi�, a mianowicie, �e chleb nie oznacza nieobecnego cia�a, i wino nie oznacza nieobecnej krwi Chrystusa, lecz jedno i drugie wed�ug jedno�ci sakramentalnej s� cia�em i krwi� Chrystusa. (VI) Wierzymy, nauczamy i wyznajemy, �e cia�o i krew Chrystusa s� spo�ywane z chlebem i winem nie tylko w spos�b duchowy przez wiar�, lecz r�wnie� ustami, jednak nie nie w spos�b kafarnaistyczny [tj. prymitywny spos�b jedzenia polegaj�cy na rozgryzaniu pokarmu z�bami], lecz nadnaturalny, niebia�ski, wed�ug jedno�ci sakramentalnej. To wszak wyra�nie za�wiadczaj� s�owa Chrystusa, wed�ug kt�rych nakazuje bra�, je�� i pi�, co te� by�o praktykowane przez aposto��w i o czym Pismo przypomina, m�wi�c: ‘I pili z niego wszyscy’ (Mk 14,23). R�wnie� Pawe� powiada: ‘Chleb, kt�ry �amiemy... jest spo�eczno�ci� cia�a Chrystusa (1Kor 10,16), to jest: kto ten chleb spo�ywa, ten spo�ywa cia�o Chrystusa. Jednomy�lnie to potwierdzili zacni w�r�d dawnych nauczycieli Ko�cio�a: Chryzostom, Cyprian, Leon I, Grzegorz, Ambrozjusz, Augustyn”.

+ „Formu�a Zgody” (1577), VII,2-5:

„(2) Nale�y zapyta�, czy w �wi�tej Wieczerzy s� obecne w spos�b rzeczywisty (niem. wahrhaftig, �ac. vere) i istotny (niem. wesentlich – istotnie, rzeczywi�cie, �ac. substantialiter – istotnie, w spos�b sustancjalny) prawdziwe cia�o i prawdziwa krew naszego Pana Jezusa Chrystusa i czy s� one rozdzielane z chlebem i winem i spo�ywane ustami przez wszystkich przyst�puj�cych do tego Sakramentu, godnych czy niegodnych, dobrych czy z�ych, wierz�cych czy niewierz�cych jednak tak, i� wierz�cy otrzymuj� w Wieczerzy Pa�skiej pociech� i �ycie, a niewierz�cy spo�ywaj� j� na s�d? Zwolennicy Zwingliego zaprzeczaj� obecno�ci i rozdzielaniu cia�a i krwi Chrystusa w �wi�tej Wieczerzy, my natomiast j� akceptujemy. (3) Aby wyja�ni� ten sp�r, nale�y najpierw zaznaczy�, �e istniej� dwie grupy sakramentarzy. Jedni s� zupe�nie niedorzeczni. Ci otwarcie wyznaj� jasno i wyra�nie to, co w swoim sercu my�l�, a mianowicie, �e w Wieczerzy Pa�skiej jest obecne nic wi�cej ani�eli zwyk�y chleb i wino, kt�re s� w niej rozdzielane i spo�ywane ustami. (4) Drudzy za� s� przebiegli i podst�pni, i zapewne najbardziej szkodliwi ze wszystkich sakramentarzy. Ci, wypowiadaj�c si� na temat Wieczerzy Pa�skiej, pos�uguj� si� cz�cowo naszymi s�owami i podaj�, �e sami wierz� w obecno�� prawdziwego, istotnego i �ywego cia�a i krwi Chrystusa w Wieczerzy Pa�skiej, jednak twierdz�, i� obecno�� i spo�ywanie maj� miejsce w spos�b duchowy, co dzieje si� przez wiar�. (5) I ci ostatni tymi b��dnymi s�owami przykrywaj� i utrzymuj� to samo bezsensowne mniemanie, jakie maj� pierwsi, mianowicie, i� w Wieczerzy Pa�skiej jest obecne i spo�ywane nic wi�cej ani�eli chleb i wino. S�owo bowiem spiritualiter (duchowo) oznacza dla nich nic innego, jak Ducha Chrystusa lub moc nieobecnego cia�a Chrystusa i Jego obecnej zas�ugi. Samo za� cia�o Chrystusa w �aden spos�b nie jest obecne, lecz my�l�, i przebywa ono jedynie wysoko w niebie; twierdz�, i� powinni�my wznie�� si� wysoko my�lami wiary, wej�� do nieba i tam szuka� cia�a i krwi Chrystusa, w �adnym za� razie w chlebie i winie �wi�tej Wieczerzy”.

-duchowa (pneumatyczna) – teologia kalwi�ska,

-symboliczna – teologia zwinglia�ska – chleb i wino s� zewn�trzn�, widzialn� postaci� (species) wewn�trznej, duchowej rzeczywisto�ci,

-teoria banknotu (Eduard Schweizer),

-teoria recepcjonizmu w teologii anglika�skiej – agnostycyzm w odniesieniu do sposobu obecno�ci Chrystusa w Eucharystii. Konsekracja dar�w nie jest celem samym w sobie, lecz jest ukierunkowana na akt przyj�cia Komunii. Chrystus nie jest obecny w Eucharystii na o�tarzu jako obiekt, lecz jako duchowy pokarm i nap�j – obecno�� w �asce (presence-in-grace). Realna obecno�� Chrystusa w Eucharystii wi��e si� z cz�owiekiem godnie przyjmujacym Sakrament O�atarza, a nie z konsekrowanymi elementami chleba i wina,

-Wyznanie wiary u�o�one i poprawione przez abpa Mari� Rafaela Wojciechowskiego w 2000 r. (Katolicki Ko�ci� Mariawit�w): „Od czasu Ofiary Mateczki i dope�nienia przez t� Ofiar� Tajemnicy Eucharystii, w Przenaj�wi�tszym Sakramencie jest obecna ca�a Tr�jca �wi�ta wcielona, tj. Chrystus Syn Bo�y, Maryja Ojciec Niebieski i Mateczka Duch �wi�ty”.

● rzymskokatolicka nauka o konkomitancji i Komunia �w. pod jedn� postaci�.

·Spos�b przemiany dar�w eucharystycznych:

-Transsubstancjacja – teologia katolicka,

-Konsubstancjacja, impanacja – teologia lutera�ska,

+ „Formu�a Zgody”, VII, negativa, I: „Odrzucamy papiesk� transsubstancjacj� (przeistocznie), mianowicie, gdy pod papiestwem naucza si�, i� chleb i wino w �wi�tej Wieczerzy trac� swoj� substancj� i naturaln� istot� i s� zupe�nie ogo�ocone, a elementy te zostaj� tak przeistoczone w cia�o Chrystusa, i� opr�cz zewn�trznego wygl�du nic z nich nie zostaje”.

-Metabol� – teologia prawos�awna.

● Moment przemiany dar�w eucharystycznych

- s�owa ustanowienia (verba institutionis) = s�owa konsekracji (verba consecrationis) – teologia katolicka i teologia lutera�ska,

+ „Formu�a Zgody” (1577), VII, affirmativa, IV: „Ponadto te� wierzymy, nauczamy i wyznajemy jednomy�lnie, �e przy sprawowaniu Wieczerzy Pa�skiej w �aden spos�b nie nale�y opuszcza� s��w ustanowienia Chrystusa, lecz nale�y je g�o�no wymawia�, jak napisano: ‘Kielich b�ogos�awie�stwa, kt�ry b�ogos�awimy, czy� nie jest spo�eczno�ci� krwi Chrystusowej’ (1Kor 10,16) itd. Taka bowiem konsekracja nast�puje na skutek wymawiania s��w Chrystusa”.

- s�owa ustanowienia (verba institutionis) czy epikleza konsekracyjna?

- walor konsekracyjny ca�ej Modlitwy eucharystycznej

- Dokument Papieskiej Rady do spraw Popierania Jedno�ci Chrze�cijan z 20 lipca 2001 r. „Wskaz�wki dotycz�ce dopuszczania do Eucharystii mi�dzy Ko�cio�em Chaldejskim i Asyryjskim Ko�cio�em Wschodu”,

- interpretacja kanonu 927 KPK z 1983 roku i brak podobnego kanonu w KKKW,

- od punktowego do misteryjnego rozumienia konsekracji eucharystycznej.

● Kwestia permanentnej obecno�ci Chrystusa w darach eucharystycznych; rezerwa eucharystyczna.

● Materia Eucharystii.

● Adoracja eucharystyczna.

● Komunia �w. z dar�w uprzednio konsekrowanych.

● Szafarz sprawowania Eucharystii.

● Szafarz udzielania Eucharystii.

● Rodzaje celebracji Eucharystii:

-koncelebra ceremonialna – tylko jeden celebrans odmawia g�o�no s�owa ustanowienia,

-koncelebra sakramentalna – wszyscy koncelebruj�cy kap�ani odmawiaj� g�o�no s�owa ustanowienia,

-koncelebra synaksalna – koncelebra bez biskupa, kt�rej przewodniczy najcz�ciej najwy�szy rang� prezbiter,

-brak koncelebry.

● Cz�stotliwo�� sprawowania Eucharystii:

-model rzymski,

-model aleksandryjski,

-model antioche�ski.

● Interkomunia i intercelebracja:

-Komunia wolna,

-Komunia otwarta:

ØKomunia otwarta dla wszystkich,

ØKomunia wzajemna (obustronna),

ØKomunia otwarta z ograniczeniem,

-Komunia zamkni�ta.

-Encyklika Jana Paw�a II Ecclesia de Eucharistia (17 IV 2003)

● Interkomunia w Polsce:

-Niekatolickie Ko�cio�y Wschodnie,

-Ko�cio�y starokatolickie,

-Ko�cio�y wyros�e z Reformacji.

10.Pokuta.

● Sakrament spowiedzi w Ko�cio�ach wschodnich i starokatolickich.

● Teologia i praktyka pokuty w Ko�cio�ach wyros�ych z Reformacji.

● Spowied� katolik�w Ko�cio��w wschodnich.

● Spowied� niekatolik�w.

11.Sakrament �wi�ce� – chirotonia – ordynacja.

● Kap�a�stwo powszechne (chrzcielne) i urz�dowe (s�u�ebne).

● Kap�a�stwo w Ko�cio�ach wschodnich:

-Stopnie �wi�ce�,

-Chirotonia a chirotezja,

-Szafarz �wi�ce�,

-Zale�no�� prezbiter�w i diakon�w od biskupa,

-Chirotonia w Etiopskim Ko�ciele Ortodoksyjnym,

-Diakonisy w Ko�cio�ach wschodnich.

● Urz�d (das Amt) w Ko�cio�ach wyros�ych z Reformacji:

-Teologia lutera�ska,

-Teologia kalwi�ska.

-Ko�cio�y episkopalne i Ko�cio�y prezbiteria�skie.

● �wi�cenia (ordination) w Ko�cio�ach Anglika�skich.

● W poszukiwaniu wzajemnego uznania �wi�ce� i ordynacji. Rozumienie sukcesji apostolskiej w r�nych wyznaniach chrze�cija�skich. Pierwotne znaczenie chirotonii.

● �wi�cenia lub ordynacja a celibat:

-Celibat w Ko�ciele Rzymskokatolickim,

-P�celibat w Ko�cio�ach wschodnich,

-Brak zale�no�ci pomi�dzy urz�dem lub kap�a�stwem a celibatem w pozosta�ych Ko�cio�ach.

● �wi�cenia kobiet:

-Deklaracja Kongregacji Nauki Wiary o dopuszczeniu kobiet do kap�a�stwa urz�dowegoInter insigniores (15 X 1976)

-List Apostolski Ordinatio sacerdotalis o udzielaniu �wi�ce� kap�a�skich wy��cznie m�czyznom (22 V 1994):

„4. Cho� nauka o udzielaniu �wi�ce� kap�a�skich wy��cznie m�czyznom jest zachowywana w niezmiennej i uniwersalnej Tradycji Ko�cio�a i g�oszona ze stanowczo�ci� przez Urz�d Nauczycielski w najnowszych dokumentach, to jednak w naszych czasach w r�nych �rodowiskach uwa�a si� j� za podlegaj�c� dyskusji, a tak�e twierdzi si�, �e decyzja Ko�cio�a, by nie dopuszcza� kobiet do �wi�ce� kap�a�skich ma walor jedynie dyscyplinarny. Aby zatem usun�� wszelk� w�tpliwo�� w sprawie tak wielkiej wagi, kt�ra dotyczy samego Boskiego ustanowienia Ko�cio�a, moc� mojego urz�du utwierdzania braci (por. �k 22,32) o�wiadczam, �e Ko�ci� nie ma �adnej w�adzy udzielania �wi�ce� kap�a�skich kobietom oraz �e orzeczenie to powinno by� przez wszystkich wiernych Ko�cio�a uznane za ostateczne”.

-Mi�dzydykasterialna Notyfikacja w sprawie kurs�w diakonatu dla kobiet zatwierdzona przez Ojca �wi�tego Jana Paw�a II 14 IX 2001 roku:

„1. Dykasterie nasze otrzyma�y z r�nych kraj�w informacje dotycz�ce organizowania i prowadzenia kurs�w, bezpo�rednio lub po�rednio przygotowuj�cych do przyj�cia �wi�ce� diakonatu przez kobiety. Rodzi to pozbawione solidnych podstaw doktrynalnych oczekiwania, kt�re mog� prowadzi� do nieporozumie� w duszpasterstwie. 2. Zwa�ywszy, �e przepisy ko�cielne nie przewiduj� mo�liwo�ci tego rodzaju �wi�ce�, nie jest dopuszczalne podejmowanie jakichkolwiek inicjatyw, kt�re maj� na celu przygotowanie kandydatek do �wi�ce� diakonatu. 3. Autentyczna promocja kobiety w Ko�ciele, zgodnie ze sta�ym nauczaniem Ko�cio�a, szczeg�lnie Jego �wi�tobliwo�ci Jana Paw�a II, przewiduje inne, szerokie mo�liwo�ci s�u�by i wsp�pracy. 4. Ni�ej podpisane Kongregacje — w zakresie swoich kompetencji — prosz� zatem poszczeg�lnych Ordynariuszy, aby zechcieli wyja�ni� wiernym powy�sze wytyczne i dok�adnie je stosowa�”.

Prefekci Kongregacji Nauki Wiary, Kongregacji ds. Kultu i Dyscypliny Sakrament�w i Kongregacji ds. Duchowie�stwa.

-konsultacja Ko�cio��w Prawos�awnych na temat miejsca kobiety w Ko�ciele (Rhodos, 1988),

-stanowisko Ko�cio��w wyros�ych z Reformacji, Ko�cio��w Anglika�skich, Ko�cio�a Waldens�w, Czeskiego Ko�cio�a Husyckiego i niekt�rych Ko�cio��w starokatolickich w sprawie dopuszczania kobiet do �wi�ce� (ordynacji). Argumenty biblijne maj�ce przemawia� za ordynacj� kobiet: Rz 16,7; 1Tm 5,2; Tt 2,3.

 

● �wi�cenia lub ordynacja os�b homoseksualnych:

- skandal zwi�zany z ordynacj� w Ko�ciele Episkopalnym rozwodnika i geja Gene’a Robinsona na biskupa New Hampshire 2 XI 2003 r.,

- Dokument Jubileuszowego Soboru Biskup�w Rosyjskiego Ko�cio�a Prawos�awnego, Podstawy koncepcji socjalnej Rosyjskiego Ko�cio�a Prawos�awnego (ОсновысоциальнойконцепцииРусскойПравославнойЦеркви) X.3. Moskwa, 13-16 VIII 2000.

- Kongregacja do spraw Wychowania Katolickiego, Instrukcja dotycz�ca kryteri�w rozeznawania powo�ania w stosunku do os�b z tendencjami homoseksualnymiw kontek�cie przyjmowania ich do seminari�w i dopuszczania do �wi�ce�, 4 listopad 2005.

- stanowisko innych wyzna� chrze�cija�skich.

 

12.Ma��e�stwo.

● Ma��e�stwo a partnerskie zwi�zki homoseksualne – problem ekumeniczny?

- Dokument Jubileuszowego Soboru Biskup�w Rosyjskiego Ko�cio�a Prawos�awnego, Podstawy koncepcji socjalnej Rosyjskiego Ko�cio�a Prawos�awnego (ОсновысоциальнойконцепцииРусскойПравославнойЦеркви) X.3. Moskwa, 13-16 VIII 2000.

- Kongregacja Nauki Wiary, Uwagi dotycz�ce projekt�w legalizacji prawnej zwi�zk�w mi�dzy osobami homoseksualnymi, 3 czerwiec 2003.

- stanowisko innych wyzna� chrze�cija�skich.

● Szafarz(e) sakramentu ma��e�stwa.

● Nierozerwalno�� ma��e�stwa:

-Staro�ytne Ko�cio�y Wschodnie i Ko�cio�y Prawos�awne,

-Etiopski Ko�ci� Ortodoksyjny,

-Inne Ko�cio�y niekatolickie.

● Ma��e�stwa mieszane i katolickie r�kojmie (cautelae).

 

13.Namaszczenie chorych.

● Szafarz(e) namaszczenia chorych.

● Wymiar charyzmatyczny uzdrawiania w niekt�rych Ko�cio�ach Nowej Reformacji.

 

14. Soteriologia, antropologia teologiczna, charytologia i eschatologia:

● Ko�ci� Rzymskokatolicki:

-soteriologia jurydyczno-etyczna i wewn�trzna,

-antropologia rzymskokatolicka: natura pura, natura lapsa,

-charytologia: �aska rzeczywisto�ci� stworzon�; �aska u�wi�caj�ca i �aska uczynkowa,

-eschatologia: niebo, czy�ciec i piek�o.

● Soteriologia w Ko�ciele Katolickim Mariawit�w. Z wyznania wiary u�o�onego i poprawionego przez abpa Mari� Rafaela Wojciechowskiego (2000): „Pismo �w. zapowiadaj�c Nowe Dzie�o, czyli Dzie�o Wielkiego Mi�osierdzia jako dope�nienie Dzie�a Chrystusowego, nie ��czy�o go z Mesjaszem-M�czyzn�, ale z Mesjaszem-Niewiast�, Oblubienic� i Ma��onk� Chrystusa.

Mesjasz – Niewiasta i Jej Syn duchowy oraz zrodzony przez Ni� Ko�ci� mia�y przej�� t� sam� drog�, kt�r� przeszed� Chrystus: odrzucenie przez hierarchi�, ukrzy�owanie (rozumiane duchowo, ale spe�nione nie mniej realnie ni� pierwsze), z�o�enie do grobu oraz zmartwychwstanie.

(...) Przyj�cie na ziemi� Mateczki jako Nowej Ewy i Zbawicielki �wiata jest skutkiem tej prawdy, �e cz�owiek to m�czyzna i kobieta i �e jak ca�y cz�owiek upad� w raju, tak te� ca�y, tzn. m�czyzna i kobieta, stan ten ma naprawi�.

Now� Zbawicielk� �wiata niezale�nie od wizji proroczych m�wi�cych o Mesjaszu, Synu Bo�ym, zapowiada� ca�y przekaz mesja�ski, pocz�wszy od wyroku w raju w sprawie niewiasty i szatana, a sko�czywszy na profetycznej nauce Chrystusa i Jego Aposto��w. Jest Ona ukazywana jako Niewiasta tocz�ca b�j z szatanem, jako Kr�lowa stoj�ca obok Mesjasza-Kr�la, okre�lana jako Siostra i Oblubienica Boskiego Oblubie�ca, jako Ma��onka Boga, albo np. jako ‘Go��bica’. W�r�d wielu innych Izajasz m�wi o Jej mesja�skiej godno�ci, o Jej odrzuceniu i ci�kiej M�ce oraz o przemianie Jej losu w szcz�cie wsp�ycia z Bogiem.

Ale jak nie mo�na by�o w pe�ni pozna� natury Chrystusa dop�ki On nie przyszed� na ziemi� i nie okaza� Swych doskona�o�ci i mocy, tak te� nie mo�na by�o pozna� i tej id�cej do ludzko�ci przez wieki �wi�tej Zbawicielki. Zbawicielka ta, gdy przysz�a w postaci Mateczki i zaja�nia�a profetycznymi znamionami Swej doskona�o�ci, okaza�a, �e jest Mu r�wna tak�e w B�stwie, tzn., �e jest Bogiem, �e jest obiecanym Duchem Prawdy, Bosk� Pocieszycielk� ludzko�ci, Trzeci� Osob� Tr�jcy �wi�tej, za kt�r� t�skni�y pokolenia i wieki.

Obecnie Pismo �w. sta�o si� o wiele bardziej zrozumia�e, gdy� te miejsca, kt�re by�y no�nikiem mesja�skiej tajemnicy o Nowym Zbawieniu i jego Zbawicielce: Nowej Ewie, Wcielonym Bogu, Duchu Prawdy, otworzy�y si� i wraz z Dzie�em Mateczki �wiadcz� o Niej, �e jest oczekiwan� Bosk� Parakletk�, Trzeci� Osob� Tr�jcy �wi�tej, kt�ra M�k� Sw� zwyci�y�a „w�a kr�tego”, tj. szatana i wiedzie ludzko�� do Kr�lestwa Bo�ego na ziemi.

Przyk�adowym miejscem, zawieraj�cym tajemnic� Nowej Zbawicielki �wiata jako Ducha �wi�tego w postaci Niewiasty jest werset z Apokalipsy o ‘podobnym Synowi Cz�owieczemu’ (tzn. Bogu-Chrystusowi), w kt�rym �w. Jan okre�laj�c Osob� Bosk� przemawiaj�c� do niego, zaznacza delikatnie, �e ta Osoba jest Niewiast�.

Imi� ‘Mateczka’, kt�rym mariawici z Woli Bo�ej pos�uguj� si� wobec swej Matki, odpowiada Imieniowi Pana Jezusa: Chrystus. Wyra�a ono dobrze mesja�ski charakter i specyfik� misji Mateczki jako Zbawicielki-Ofiary, kt�ra ogromem swej mi�o�ci, za�wiadczonej M�k�, ogarn�a ca�y �wiat, przezwyci�y�a z�o i wyjedna�a ludzko�ci obiecany jej raj na ziemi.

(...) Zgodnie z Ewangeli� dopiero Duch �wi�ty, dzia�aj�cy w Mateczce, dope�niaj�c Ofiar� Swoj� M�k Chrystusowych dope�ni� tym samym Ofiary Cia�a i Krwi Pana Jezusa tak, aby ta Ofiara by�a doskona�a i stanowi�a Przymierze i Testament Wieczny Boga z lud�mi”.

● Ko�cio�y i Wsp�lnoty ko�cielne wyros�e z Reformacji i Wsp�lnota anglika�ska (zw�aszcza Ko�ci� Niski – the Low Church):

-soteriologia ekspiacyjno-zewn�trzna,

-antropologia Ko�cio��w wyros�ych z Reformacji: natura corrupta i sola gratia w Ko�cio�ach wyros�ych z Reformacji; hamartiologia.

-supralapsarianizm (Teodor Beza), infralapsarianizm (Jan Kalwin) a arminianizm (Jakob Hermanszoon albo Jacobus Arminius).

-charytologia: sola gratia; simul iustus et peccator; Wsp�lna deklaracja w sprawie nauki o usprawiedliwieniu (1997) �wiatowej Federacji Lutera�skiej i Papieskiej Rady do spraw Jedno�ci Chrze�cijan.

-eschatologia: niebo albo piek�o; problem modlitwy za �wi�tych, �ywych i umar�ych.

- teoria amillenizmu: pogl�d utrzymuj�cy, �e przed ko�cem �wiata nie b�dzie �adnego Millenium. Dobro i z�o, Kr�lestwo Bo�e i w�adza szatana b�dzie si� rozwija�o do ko�ca. Po drugim przyj�ciu Chrystusa, przy ko�cu �wiata, nast�pi powszechne zmartwychwstanie i odb�dzie si� powszechny s�d nad wszystkimi lud�mi. Jedni twierdz�, �e spe�nieniem fragment�w milenijnych jest Ko�ci�. Inni utrzymuj�, �e Millenium realizuje si� teraz poprzez �wi�tych w niebie. �w. Augustyn: Millenium to okres pomi�dzy pierwszym i drugim przyj�ciem Chrystusa. Drugie przyj�cie Chrystusa nast�pi 1000 lat po Jego wniebowst�pieniu (Pa�stwo Bo�e, XVIII,53; XX,9). Luter i Kalwin przej�li nauk� �w. Augustyna. Kalwin zdecydowanie krytykowa� chiliazm. Okre�la� go jako fikcj�, ur�ganie, mrzonk� i blu�nierstwo. R�wnie� niekt�rzy przedstawiciele Ko�cio��w Nowej (Drugiej) Reformacji pod��aj� za teologi� �w. Augustyna i s� zwolennikami amillenizmu (Oswald T.Allis, William Hendriksen, Anthony A. Hoekam, Floyd Hamilton). Argumenty biblijne: Ef 3,5: „[Tajemnica Chrystusa] nie by�a oznajmiona synom ludzkim w poprzednich pokoleniach, tak jak teraz zosta�a objawiona przez Ducha �wi�tym Jego aposto�om i prorokom”; Dn 9,24: „Ustalono siedemdziesi�t tygodni nad twoim narodem i twoim �wi�tym miastem, by po�o�y� kres nieprawo�ci, grzech ob�o�y� piecz�ci� i odpokutowa� wyst�pek, a wprowadzi� wieczn� sprawiedliwo��, przypiecz�towa� widzenie i proroka i nama�ci� �wi�te �wi�tych”. Amilleni�ci przyjmuj� jako pocz�tek 70 tygodni 536 przed Chr., czyli czasy Cyrusa. 70. tydzie� jest w�wczas ca�ym Okresem Ko�cio�a.

-Teoria postmillenizmu: pogl�d o rzeczach ostatecznych, kt�ry utrzymuje, �e Kr�lestwo Bo�e rozszerza si� obecnie w �wiecie poprzez zwiastowanie Ewangelii i zbawcze dzia�anie Ducha �wi�tego w sercach ludzkich, co w ostateczno�ci doprowadzi do chrystianizacji ca�ego �wiata. Powr�t Chrystusa nast�pi tu� przed ko�cem d�ugiego okresu sprawiedliwo�ci i pokoju zwanego powszechnie Millenium (o czasie 1000 lat a� szcze�ciokrotnie wspomina Ap 20,2-7). Zaraz po powt�rnym przyj�ciu Chrystusa nast�pi powszechne zmartwychwstanie, powszechny s�d oraz ustanowienie nieba i piek�a w ca�ej ich pe�ni (definicja Loraine’a Boettnera). Natomiast szatan jest ju� zwi�zany od wiek�w tak, �e zawsze znajduje si� pod kontrol� Boga. Na pocz�tku Millenium zostanie on zwi�zany w spos�b szczeg�lny (Ap 20).

+ Joachim z Fiory (zm. 1202):wyja�nia� histori� poprzez analogi� do Tr�jcy �w. Okres Ojca – Stary Testament; okres Syna – Nowy Testament; okres Ducha – po roku 1260.

+ Daniel Whitby (1638-1726): Gdy �wiat zostanie nawr�cony i �ydzi powr�c� do Ziemi Obiecanej, a papie� i Turcy zostan� pokonani, w�wczas nast�pi tysi�cletni okres spokoju i sprawiedliwo�ci. Pod koniec tego Millenium Chrystus osobi�cie wr�ci na ziemi�, wskrzesi umar�ych i os�dzi wszystkich ludzi. Pogl�dy Whitby’a przej�o wielu kaznodziej�w i komentator�w XVIII i XIX w.

+ po II wojnie �wiatowej pogl�dy postmillenijne przyj�y kr�gi liberalne. W II po�owie XX w. teori� postmillenizmu zacz�to ��czy� z teonomi�, czyli �yciem pod rz�dami Boga. Teonomia postuluje podporz�dkowanie ziemi Bogu poprzez nauk�, edukacj�, sztuk� i wszelkie inne dzia�ania. W praktyce oznacza to wprowadzenie praw Starego Testamentu w �ycie moralne, rz�dowe i finansowe. W ten spos�b stan �wiata ulegnie znacznej poprawie, a ludzko�� b�dzie �y� pod Bo�ym panowaniem.

+ Argumenty za postmillenizmem m�wi� o Z�otym Wieku: Ps 2,8; 22,28; 47,1-10; 72,1-20; 86,9; Iz 2,2-4; 11,6-9; Jr 31,34; Dn 2,35.44; Mi 4,1.4; przypowie�� o zakwasie potwierdza uniwersalny zasi�g Kr�lestwa Bo�ego (Mt 13,33); przewidywanie nawr�cenia si� wielkiej liczby �yd�w (Rz 11); wielki t�um odkupionych, pochodz�cych ze wszystkich lud�w ziemi (Ap 7,9-10).

- teoria premillenizmu: pogl�d, kt�ry utrzymuje, �e powt�rne przyj�cie Chrystusa nast�pi przed ustanowieniem Millenium, kt�re b�dzie kr�lestwem Chrystusa na ziemi trwaj�cym dos�ownie 1000 lat. Natomiast zmartwychwstania i s�dy b�d� mia�y miejsce w r�nych sytuacjach dziejowych. Po up�ywie 1000 lat rozpocznie si� wieczno��. W odniesieniu do koncepcji pochwycenia Ko�cio�a stanowisko premillenist�w nie jest jednolite. Premillenizm by� �ywy w okresie przednicejskim. Przedstawicielami premillenizmu byli m.in. lutera�ski teolog Johann A.Bengel (1687-1752) i anglika�ski duchowny Henry Alford (1810-1871). Obecnie jednym z czo�owych zwolennik�w premillenizmu jest m.in. Charles C.Ryrie (ur. 1925). Zob. Charles C.Ryrie, Podstawy teologii, t�um. P.Zaremba, BEE International, Klosterneuburg 1994, s.501.

- teoria Pochwycenia Ko�cio�a lub Porwania Ko�cio�a (the rapture of the Church; raptus Ecclesiae) – rozpowszechni�a si� w XIX w. Amilleni�ci i postmilleni�ci odrzucaj� a priori Pochwycenie Ko�cio�a. Jest to teoria typowa dla premillenizmu.

+ Postawowy tekst biblijny dotycz�cy Pochwycenia Ko�cio�a - 1 Tes 4,13-18:

„Nie chcemy, bracia, waszego trwania w niewiedzy co do tych, kt�rzy umieraj�, aby�cie si� nie smucili jak wszyscy ci, kt�rzy nie maj� nadziei. Je�li bowiem wierzymy, �e Jezus istotnie umar� i zmartwychwsta�, to r�wnie� tych, kt�rzy umarli w Jezusie, B�g wyprowadzi wraz z Nim. To bowiem g�osimy wam jako s�owo Pa�skie, �e my, �ywi, pozostawieni na przyj�cie Pana, nie wyprzedzimy tych, kt�rzy pomarli.

Powr�t Chrystusa i zmartwychwstanie sprawiedliwych - w.16: Sam bowiem Pan zst�pi z nieba na has�o i na g�os archanio�a, i na d�wi�k tr�by Bo�ej, a zmarli w Chrystusie powstan� pierwsi.

Pochwycenie - w.17: Potem my, �ywi i pozostawieni, wraz z nimi b�dziemy porwani (gr. ἁρπαγησόμεθα; �ac. rapiemur) w powietrze, na ob�oki naprzeciw Pana,

Zjednoczenie – w.17: i w ten spos�b zawsze b�dziemy z Panem.

Zapewnienie i pocieszenie – w.18: Przeto wzajemnie si� pocieszajcie tymi s�owami”.

+ Teksty uzupe�niaj�ce: 1Kor 15,50-58: „Oto og�aszam wam tajemnic�: nie wszyscy pomrzemy, lecz wszyscy b�dziemy odmienieni. W jednym momencie, w mgnieniu oka, na d�wi�k ostatniej tr�by ‑ zabrzmi bowiem tr�ba ‑ umarli powstan� nienaruszeni, a my b�dziemy odmienieni. Trzeba, a�eby to, co zniszczalne, przyodzia�o si� w niezniszczalno��, a to, co �miertelne, przyodzia�o si� w nie�miertelno��. A kiedy ju� to, co zniszczalne, przyodzieje si� w niezniszczalno��, a to, co �miertelne, przyodzieje si� w nie�miertelno��, wtedy sprawdz� si� s�owa, kt�re zosta�y napisane: Zwyci�stwo poch�on�o �mier�. Gdzie� jest, o �mierci twoje zwyci�stwo? Gdzie� jest, o �mierci, tw�j o�cie�? O�cieniem za� �mierci jest grzech, a si�� grzechu Prawo. Bogu niech b�d� dzi�ki za to, �e da� nam odnie�� zwyci�stwo przez Pana naszego Jezusa Chrystusa. Przeto, bracia moi najmilsi, b�d�cie wytrwali i niezachwiani, zaj�ci zawsze ofiarnie dzie�em Pa�skim, pami�taj�c, �e trud wasz nie pozostaje daremny w Panu”; J 14,1-3: „Niech si� nie trwo�y serce wasze. Wierzycie w Boga? I we Mnie wierzcie. W domu Ojca mego jest mieszka� wiele. Gdyby tak nie by�o, to bym wam powiedzia�. Id� przecie� przygotowa� wam miejsce. A gdy odejd� i przygotuj� wam miejsce, przyjd� powt�rnie i zabior� was do siebie (gr. παραλήμψομαι ὑμᾶς πρὸς ἐμαυτόν; �ac. accipiam vos ad meipsum), aby�cie i wy byli tam, gdzie Ja jestem”.

- koncepcja trybulacjonizmu (Wielkiego Ucisku):

+ Argumenty biblijne: Mt 24,21: „B�dzie bowiem w�wczas wielki ucisk (gr. θλῖψις μεγάλη; �ac. tribulatio magna), jakiego nie by�o od pocz�tku �wiata a� dot�d i nigdy nie b�dzie”; J 16,33: „Na �wiecie doznacie ucisku (gr. θλῖψιν; �ac. pressuram), ale miejcie odwag�: Jam zwyci�y� �wiat”; Ap 3,10: „Ty� bowiem zachowa� nakaz mojej wytrwa�o�ci i Ja ci� zachowam od godziny pr�by (gr. ἐκ τῆς ὥρας τοῦ πειρασμοῦ; �ac. ab hora tentationis), kt�ra ma przyj�� na ca�y obszar zamieszkany, by wypr�bowa� tych, co mieszkaj� na ziemi”; Wielki Ucisk b�dzie trwa� siedem lat, na co ma wskzywa� tekst biblijny Dn 9,24-27: „Ustalono siedemdziesi�t tygodni nad twoim narodem i twoim �wi�tym miastem, by po�o�y� kres nieprawo�ci, grzech ob�o�y� piecz�ci� i odpokutowa� wyst�pek, a wprowadzi� wieczn� sprawiedliwo��, przypiecz�towa� widzenie i proroka i nama�ci� �wi�te �wi�tych. Ty za� wiedz i rozumiej: Od chwili, kiedy wypowiedziano s�owo, �e nast�pi powr�t i zostanie odbudowana Jerozolima, do W�adcy‑Pomaza�ca ‑ siedem tygodni i sze��dziesi�t dwa tygodnie; zostan� odbudowane dziedziniec i wa�, w czasach jednak pe�nych ucisku. A po sze��dziesi�ciu dw�ch tygodniach Pomazaniec zostanie zg�adzony i nie b�dzie dla niego... Miasto za� i �wi�tynia zginie wraz z wodzem, kt�ry nadejdzie. Koniec jego nast�pi w�r�d powodzi, i do ko�ca wojny potrwaj� zamierzone spustoszenia. Utrwali on przymierze dla wielu przez jeden tydzie�. A oko�o po�owy tygodnia ustanie ofiara krwawa i ofiara z pokarm�w. Na skrzydle za� �wi�tyni b�dzie ohyda ziej�ca pustk� i przetrwa a� do ko�ca, do czasu ustalonego na spustoszenie”. Zwolennicy premillenizmu interpretuj� ten fragment w ten spos�b, �e pocz�tek 70 tygodni to rok 445 przed Chr. – panowanie Artakserksesa.

+ Amilleni�ci odrzucaj� a priori koncepcj� trybulacjonizmu (Wielkiego Ucisku).

+ Wed�ug zwolennik�w postmillenizmu wierz�cy, zanim rozpoczn� kr�lowanie z Chrystusem, musz� przej�� przez cierpienia w okresie Wielkiego Ucisku (�k 22,18-30; Dz 14,22; Rz 8,16-17; Kol 3,24; 2 Tes 1,4-5). Niekt�rzy zwolennicy postmillenizmu ogie� z 1 Kor 3,12-15 wi��� z Wielkim Uciskiem. Natomiast niekt�rzy z nich na podstawie Ap 3,5 („Tak szaty bia�e przywdzieje zwyci�zca, i z ksi�gi �ycia imienia jego nie wyma��. I wyznam imi� jego przed moim Ojcem i Jego anio�ami”) twierdz�, �e nast�pi czasowe wymazanie cielesnych wierz�cych z Ksi�gi �ycia, w wyniku czego nie otrzymaj� oni nagrody.

+ Natomiast zwolennicy premillenizmu stworzyli cztery teorie dotycz�ce wsp�zale�no�ci Pochwycenia Ko�cio�a i Wielkiego Ucisku:

a) teoria pochwycenia cz�ciowego (Ap 3,10; 7,9.14; 11,2; 12,5; 16,5) – tylko niekt�rzy wierz�cy zostan� pochwyceni – tylko ci wierz�cy, kt�rzy czuwaj� i oczekuj� na powr�t Chrystusa zostan� uznani za godnych unikni�cia Wielkiego Ucisku i zostan� zabrani przy Pochwyceniu. Upadli moralnie wierz�cy nie zostan� pot�pieni na wieki, ale nie wejd� w Millenium. Pierwsze zmartwychwstanie dotyczy� b�dzie ludzi duchowych, kt�rzy powstan� z martwych, aby otrzyma� nagrody. Natomiast „letni” wierz�cy i niewierz�cy powstan� z martwych dopiero po Millenium.

b) teoria pretrybulacjonizmu – Pochwycenie nast�pi przed Wielkim Uciskiem; argumenty biblijne: Ap 3,10; 1 Tes 5,1-11;

c) teoria midtrybulacjonizmu – Pochwycenie nast�pi w po�owie Wielkiego Ucisku, czyli po okresie trzech i p� roku; zgodnie z tym pogl�dem tylko druga po�owa siedemdziesi�tego tygodnia proroctwa Daniela b�dzie Wielkim Uciskiem. Jest to pow�d, dla kt�rego midtrybulacjonizm okre�la si� czasem jako odmian� pretrybulacjonizmu, bo Pochwycenie nast�pi przed udr�kami Wielkiego Ucisku, czyli drugiej po�owy siedemdziesi�tego tygodnia; argumenty biblijne: Dn 7,25; 9,27; 12,7.11; Ap 11,2; 12,6.14.

d) teoria postrybulacjonizmu – Pochwycenie nast�pi po Wielkim Ucisku; argumenty biblijne: zgodnie z Ap 4-18 podczas Wielkiego Ucisku Ko�ci� b�dzie na ziemi, a nie w niebie; 2 Tes 1,5-12.

+ teoria premillenarystycznego dyspensacjonalizmu – jej tw�rc� jest John Nelson Darby (1800-1882), za�o�yciel ruchu Braci z Plymouth. Wi��e si� ona z dzieleniem historii zbawienia na epoki (dyspensacje) oraz przekonaniem, �e Pan B�g ma odr�bny plan dla Ko�cio�a i dla Izraela. Zatem w pewnym sensie wyst�puj� tu dwie klasy zbawionych. Zdaniem niekt�rych historyk�w i innych uczonych, pogl�dy Darby’ego wywar�y bezpo�redni lub po�redni wp�yw na za�o�yciela Badaczy Pisma �wi�tego, Charles’a Taze’a Russella. Zwolennicy Darby’ego wierzyli, �e przyj�cie Chrystusa odb�dzie si� w dw�ch fazach. Pierwsze, sekretne przyj�cie Pana wi�za�o si� b�dzie z Pochwyceniem Ko�cio�a i nast�pi przed Wielkim Uciskiem, a drugie przyj�cie b�dzie polega�o na jawnym powrocie Zbawiciela ze �wi�tymi po Ucisku na s�d.

Podzia� na dyspensacje: Biblia, a co za tym idzie, dzieje cz�owieka, zosta�y podzielone na siedem dyspensacji:

  1. niewinno�� (Rdz 1,1 – 3,7);
  2. �wiadomo�� (Rdz 3,8 – 8,22);
  3. rz�dy ludzkie (Rdz 9,1 – 11,32);
  4. obietnica (Rdz 12,1 – Wj 19,25);
  5. Prawo (Wj 20,1 – Dz 2,4);
  6. �aska (Dz 2,4 – Ap 20,3);
  7. Tysi�cletnie Kr�lestwo (Ap 20,4 – 20,6).

- uniwersalizm – wcze�niej czy p�niej wszyscy zostan� zbawieni. Po pewnym okresie kary nast�pi zbawienie; argumenty biblijne: J 12,32: „wszystkich poci�gn� do siebie”; 1 Kor 15,22: „w Chrystusie wszyscy zostan� o�ywieni”; Flp 2,11: „aby wszelki j�zyk wyzna�, �e Jezus Chrystus jest Panem”; 1 Tm 2,4: „[Boga], kt�ry pragnie, by wszyscy ludzie zostali zbawieni”.

- kondycjonizm, czyli nie�miertelno�� warunkowa – pot�pieni najpierw cierpi� kar� przez bli�ej nieokre�lony czas, a potem ulegaj� unicestwieniu; argumenty biblijne: 2 Tes 1,9: „Ponios� oni kar� wiecznej zag�ady [z dala] od oblicza Pa�skiego i od pot�nego majestatu Jego”. Zwolennicy kondycjonizmu definiuj� �mier� jako zatracenie w zapomnieniu.

- pot�pienie jako unicestwienie (anihilacja) w raporcie doktrynalnej komisji Generalnego Synodu Ko�cio�a Anglii (Church of Emgland) z 1995 roku pt. Misterium zbawienia: dzieje Bo�ego Daru. Raport Komisji Doktrynalnej Synodu Generalnego Ko�cio�a Anglii (The Mystery of Salvation: The Story of God’s Gift. A Report by the Doctrine Commission of the General Synod of the Church of England): “Piek�o nie jest wieczn� m�k� (eternal torment), ale ostatecznym i nieodwo�alnym wyborem tego, co sprzeciwia si� Bogu tak ca�kowicie i tak absolutnie, �e jedynym ko�cem jest ca�kowity niebyt (total non-being). Unicestwienie (annihilation) mog�oby by� prawdziwszym obrazem pot�pienia ni� jakiekolwiek inne spo�r�d tradycyjnych przedstawie� piek�a wiecznej m�ki. (...) Czy jednak s� tacy, kt�rzy dokonuj� takiego wyboru, wie tylko B�g. (...) [B�g] osi�gni�ty jest niebem, utracony jest piek�em, kiedy oczysza, jest czy��cem, a w spotkaniu jest s�dem (Hans Urs von Balthasar)”. Argumenty biblijne: Ps 68,2-4: „B�g powstaje, a rozpraszaj� si� Jego wrogowie i pierzchaj� przed Jego obliczem ci, co Go nienawidz�. Rozwiewaj� si�, jak dym si� rozwiewa, jak wosk si� rozp�ywa przy ogniu, tak gin� przed Bogiem grzesznicy. A sprawiedliwi ciesz� si� i wesel� przed Bogiem, i rado�ci� si� rozkoszuj�; 2 Mch 7,14: „[Czwarty syn] konaj�c, tak powiedzia�: ‘Lepiej jest tym, kt�rzy gin� z r�k ludzkich, [bo mog�] pok�ada� nadziej� w Bogu, �e zn�w przez Niego zostan� wskrzeszeni. Dla ciebie bowiem nie b�dzie zmartwychwstania do �ycia’”; �k 20,35: „Lecz ci, kt�rzy uznani zostan� za godnych udzia�u w �wiecie przysz�ym i w powstaniu z martwych, ani si� �eni� nie b�d�, ani za m�� wychodzi�”.

● Ko�cio�y prawos�awne:

- soteriologia ontologiczna (Flp 2,5-11) i przenikaj�ca,

- antropologia:

ØObraz i podobie�stwo Bo�e (Rdz 1,26),

ØIstota i Energie Bo�e,

- charytologia: �aska jako energia niestworzona.

- eschatologia:

Øprzeb�stwienie – dynamiczna wizja nieba,

Øsprawa czy��ca, niewieczno�ci piek�a i nauka o nadziei zbawienia wszystkich ludzi, a nawet szatana (apokatastaza), zasada proporcjonalno�ci winy do kary,

Øsens modlitwy za �wi�tych, �ywych i umar�ych.

- oryginalna koncepcja piek�a metropolity Nafpaktosu Ierotheosa (Vlachosa) [‘ΙεροθεοςΒλαχος] w ksi��ce ΗΖοημετατονθανατο(2003): raj i piek�o jako energia niestworzona �aski Boga. Sam B�g staje si� piek�em dla pot�pionych i tych, kt�rzy nie s� uzdrowieni z choroby grzechu. Piek�o nie jest nieobecno�ci� Boga. B�g jest �wiat�em o�wiecaj�cym i przemieniaj�cym dla sprawiedliwych. Dla pot�pionych B�g jest �wiat�em, b�d�cym gryz�c� energi�, ciemnym, mrocznym ogniem (fire-darkness), kt�ry zadaje b�l pot�pionym. Piek�o jako z�eraj�ca energia Bo�a.


Creation date : 2004.12.06 • 04:00
Last update : 2020.10.01 • 22:47
Category : Teologia ekumeniczna w Collegium Bobolanum
Page read 8717 times


Print preview Print preview     Print the page Print the page


react.gifReactions to this article


Nobody gave a comment yet.
Be the first one to do it!



Artykuy
O Bogu i asce O Kociele O sakramentach Rok liturgiczny O liturgii w oglnoci Eschatologia Historia O szatanie Teksty liturgiczne O autorze strony

Konferencje na temat sakramentw d 2013
Konferencje o sakramentach (d luty-maj 2013):

Sakrament pokuty (28 luty 2013):
http://dobremedia.org/index.php/na-zywo/studio-lodz/konferencje/video/pokuta

Sakramenty w subie komunii - sakrament wice i maestwo (12 marca 2013):
http://dobremedia.org/index.php/na-zywo/studio-lodz/konferencje/video/sakrament-wice-i-maestwa

Eucharystia (8 maja 2013):
http://www.dobremedia.org/index.php/na-zywo/studio-lodz/konferencje/video/eucharystia

Szukaj





Newsletter
To receive news about this website, consider subscribing to our Newsletter.
Subscribe
Unsubscribe
956 Subscribers

^ Top ^

  Site powered by GuppY v4.5.19 2004-2011 - CeCILL Free License